TÓM TẮT
Gastrin ở người là sản phẩm của một gen duy nhất nằm trên nhiễm sắc thể 17. Hormone hoạt động được tạo ra từ một peptide tiền thân là “preprogastrin” (hình 1). (Xem ‘Các dạng phân tử’ ở dưới.)
Phần lớn gastrin được sản xuất bởi các tế bào tiết hormone ở hang vị dạ dày (tế bào G). Một lượng nhỏ hơn nhiều gastrin được sản xuất ở các vùng khác của đường tiêu hóa, bao gồm vùng dạ dày ngoài hang vị, tá tràng, hỗng tràng, hồi tràng và tụy. Gastrin cũng được tìm thấy ở bên ngoài đường tiêu hóa, bao gồm não, tuyến thượng thận, đường hô hấp và các cơ quan sinh dục, mặc dù vai trò sinh học của nó tại các vị trí này vẫn chưa được xác định (bảng 1). (Xem ‘Phân bố mô’ ở dưới.)
Các thụ thể của gastrin và cholecystokinin (CCK) có liên quan với nhau và tạo thành họ thụ thể CCK/gastrin. Thụ thể CCK1 tồn tại phong phú ở tụy và túi mật, có ái lực với CCK cao gấp 1000 lần so với gastrin. Thụ thể CCK2/gastrin được tìm thấy trên các tế bào thành và tế bào giống enterochromaffin (ECL) ở dạ dày, trong não và trên các tế bào đảo tụy.
Gastrin được tế bào G giải phóng vào tuần hoàn để đáp ứng với bữa ăn hoặc khi pH dạ dày cao. Các tế bào G được điều hòa chặt chẽ bởi hai hormone đối kháng là peptide giải phóng gastrin và somatostatin, lần lượt có tác dụng kích thích và ức chế. (Xem ‘Sinh lý gastrin’ ở dưới.)
Gastrin là chất trung gian sinh lý chính trong quá trình bài tiết acid dạ dày. Gastrin kích thích các tế bào ECL, từ đó tiết ra histamine; histamine sau đó lại kích thích các tế bào thành bài tiết acid (hình 2). (Xem ‘Sinh lý gastrin’ ở dưới.)
Ý nghĩa lâm sàng của tình trạng tăng gastrin huyết thanh mạn tính (có thể gặp ở bệnh nhân sử dụng thuốc ức chế bơm proton kéo dài) vẫn chưa được làm rõ. Các thụ thể gastrin đã được phát hiện trên nhiều loại tế bào u khác nhau, và gastrin có tác dụng tăng trưởng lên dạ dày và ruột, gợi ý rằng nó có thể đóng vai trò trong sự phát triển của các bệnh lý ác tính đường tiêu hóa. Tuy nhiên, mức độ đóng góp của quá trình này vào quá trình sinh ung vẫn chưa được xác định. (Xem ‘Các hệ lụy lâm sàng chưa rõ ràng của tăng gastrin máu’ ở dưới.)
Chất tương đồng gastrin, pentagastrin, đã được sử dụng lâm sàng để kích thích bài tiết histamine và acid dạ dày trong các xét nghiệm chẩn đoán khả năng bài tiết acid. Xét nghiệm này được dùng để đánh giá mức độ cắt dây thần kinh phế vị trong phẫu thuật và để tầm soát tăng sản tế bào C tuyến giáp cũng như ung thư biểu mô tủy. (Xem “Biểu hiện lâm sàng, chẩn đoán và xử trí VIPoma” và “Ung thư biểu mô tủy tuyến giáp: Biểu hiện lâm sàng, chẩn đoán và phân độ”, phần ‘Đánh giá’.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
