TÓM TẮT
Bối cảnh
- Chụp mật qua da xuyên gan (PTC) là một thủ thuật X-quang can thiệp bao gồm việc đưa kim qua da và nhu mô gan vào đường mật, tiếp theo là bơm chất cản quang để làm hiện hình cây mật. PTC và các can thiệp tiếp theo thường được thực hiện khi việc tiếp cận đường mật dưới hướng dẫn của nội soi mật tụy ngược dòng (ERC) gặp khó khăn hoặc không khả thi ở người bệnh tắc mật. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
- Các tình trạng liên quan đến khó tiếp cận đường mật qua nội soi bao gồm giải phẫu đã phẫu thuật thay đổi (ví dụ: nối tắt dạ dày kiểu Roux-en-Y), tắc nghẽn vùng tá tràng – dạ dày và túi thừa tá tràng. (Xem thêm “Xử trí đường mật khó trong quá trình nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) ở người lớn”.)
- PTC hỗ trợ thực hiện nhiều thủ thuật can thiệp khác nhau, bao gồm lấy sỏi ống mật chủ, nong hẹp đường mật, đặt Stent đường mật và lấy mẫu mô làm sinh thiết hoặc chải tế bào. (Xem ‘Ứng dụng lâm sàng’ ở dưới.)
Đánh giá trước thủ thuật
- Chẩn đoán rối loạn đường mật thường được nghi ngờ dựa trên triệu chứng lâm sàng (đau bụng, vàng da), xét nghiệm cận lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh. Trước khi thực hiện PTC, chúng tôi đánh giá các yếu tố sau:
- Xét nghiệm: Công thức máu, men gan (aspartate aminotransferase, alanine aminotransferase), alkaline phosphatase, Bilirubin toàn phần và tỷ số chuẩn hóa quốc tế (INR).
- Chẩn đoán hình ảnh: Trước khi chuyển đến để thực hiện PTC, hầu hết người bệnh đã được chẩn đoán hình ảnh (ví dụ: siêu âm ổ bụng, chụp mật tụy cộng hưởng từ [MRCP], cắt lớp vi tính [CT]). Chúng tôi xem lại các hình ảnh trước đó để đánh giá giải phẫu cây mật và lựa chọn vị trí chọc kim phù hợp. Tuy nhiên, chẩn đoán hình ảnh cắt lớp không bắt buộc phải có trước khi làm thủ thuật.
Chuẩn bị người bệnh
- Điều chỉnh thuốc: Phương pháp chung của chúng tôi trong việc điều chỉnh thuốc trước thủ thuật bao gồm (bảng 1) (xem ‘Điều chỉnh thuốc’ ở dưới):
- Thuốc chống đông: Chúng tôi ngưng warfarin năm ngày trước thủ thuật và dùng lại warfarin vào ngày hôm sau thủ thuật. Chúng tôi thường ngưng các thuốc chống đông đường uống trực tiếp (DOAC) hai ngày trước thủ thuật và dùng lại DOAC vào ngày hôm sau thủ thuật (thuật toán 1). (Xem thêm “Quản lý chu phẫu ở bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông”.)
- Thuốc kháng tiểu cầu: Chúng tôi ngưng aspirin và các thuốc kháng tiểu cầu khác (ví dụ: clopidogrel) năm ngày trước thủ thuật. Chúng tôi dùng lại các thuốc kháng tiểu cầu vào ngày hôm sau thủ thuật. (Xem thêm “Quản lý thuốc trong thời gian chu phẫu”.)
- Chúng tôi cũng hội ý với bác sĩ đang quản lý việc dùng thuốc chống đông dài hạn cho người bệnh (ví dụ: bác sĩ tim mạch, bác sĩ thần kinh) khi tiến hành điều chỉnh các loại thuốc này.
- Dự phòng kháng sinh: Chúng tôi sử dụng kháng sinh dự phòng cho tất cả người bệnh chuẩn bị thực hiện PTC. Chúng tôi đề xuất ceftriaxone là thuốc dự phòng lựa chọn hàng đầu (Khuyến cáo 2C) nhờ phổ kháng khuẩn rộng và bề dày kinh nghiệm lâm sàng. Chúng tôi thường tiêm tĩnh mạch một liều ceftriaxone 1 g trong vòng 60 phút trước thủ thuật. (Xem ‘Dự phòng kháng sinh’ ở dưới.)
Chăm sóc sau thủ thuật
- Sau PTC, người bệnh được theo dõi hồi sức sau khi dùng thuốc an thần hoặc gây mê. (Xem thêm “Tổng quan về chăm sóc sau gây mê cho bệnh nhân trưởng thành”.)
- Hầu hết người bệnh trải qua lần PTC đầu tiên đều nằm viện qua đêm để theo dõi. Ngày hôm sau, chúng tôi thường kiểm tra lại nồng độ Bilirubin toàn phần và alkaline phosphatase trong máu.
Biến cố bất lợi
- PTC nhìn chung được đánh giá là một thủ thuật an toàn, nhưng các biến cố bất lợi vẫn có thể xảy ra ngay cả khi tuân thủ các tiêu chuẩn kiểm soát nhiễm khuẩn và kỹ thuật tốt. Các biến chứng nặng liên quan đến PTC có dẫn lưu mật bao gồm viêm đường mật và xuất huyết, trong khi các biến chứng nhẹ bao gồm tắc ống dẫn lưu, tuột ống dẫn lưu và rò rỉ dịch quanh ống dẫn lưu. Những biến cố bất lợi này thường có thể dẫn đến việc người bệnh phải nhập viện trở lại. (Xem ‘Biến cố bất lợi’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
Already a member? Log in here