TÓM TẮT
Các yếu tố nguy cơ gây phản ứng có hại của thuốc
- Ở bệnh nhân xơ gan, các yếu tố nguy cơ gây phản ứng có hại của thuốc có thể bao gồm (xem ‘Ảnh hưởng của xơ gan lên dược động học’ ở dưới):
- Thay đổi lưu lượng máu qua gan và tình trạng thông nối cửa – hệ thống (portosystemic shunting)
- Thay đổi hoạt tính chuyển hóa của cytochrome P450
- Giảm albumin máu
- Ứ mật
- Các biến chứng của tăng áp lực tĩnh mạch cửa (cổ trướng, bệnh dạ dày do tăng áp cửa)
Lựa chọn thuốc và điều chỉnh liều
- Ở bệnh nhân xơ gan, việc lựa chọn thuốc và điều chỉnh liều được hướng dẫn bởi các yếu tố sau (xem ‘Các yếu tố hướng dẫn ra quyết định’ ở dưới):
- Chỉ định điều trị (ví dụ: chẩn đoán bệnh lý nền, nhu cầu điều trị dài hạn)
- Dược động học của thuốc (ví dụ: chuyển hóa tại gan, bài tiết)
- Độ an toàn của các thuốc thay thế
- Các bệnh lý đồng mắc (ví dụ: suy thận)
- Các thuốc đang sử dụng đồng thời (ví dụ: khả năng tương tác thuốc-thuốc)
- Mức độ nghiêm trọng của bệnh gan
Mặc dù các dữ liệu về việc điều chỉnh liều thuốc ở bệnh nhân xơ gan còn hạn chế, việc giảm liều theo kinh nghiệm kết hợp với theo dõi lâm sàng (ví dụ: xét nghiệm chức năng gan) là chiến lược thường được sử dụng để giảm nguy cơ xảy ra các phản ứng có hại của thuốc. (Xem ‘Cơ sở lý luận cho việc điều chỉnh liều’ ở dưới.)
Việc lựa chọn thuốc, điều chỉnh liều và theo dõi ở bệnh nhân xơ gan thường đòi hỏi phương pháp tiếp cận đa chuyên khoa (gan mật, chăm sóc ban đầu, dược lâm sàng và các chuyên khoa nội khác). (Xem ‘Nhóm đa chuyên khoa’ ở dưới.)
Điều trị bằng thuốc đối với các tình trạng liên quan đến xơ gan
- Bệnh nhân xơ gan có thể gặp các biến chứng cần điều trị bằng thuốc:
- Để dự phòng nguyên phát hoặc thứ phát tình trạng xuất huyết giãn tĩnh mạch thực quản, liều dùng và độ an toàn của thuốc chẹn beta sẽ được thảo luận riêng. (Xem “Dự phòng nguyên phát xuất huyết giãn tĩnh mạch thực quản ở bệnh nhân xơ gan” và “Dự phòng tái phát xuất huyết giãn tĩnh mạch thực quản ở bệnh nhân xơ gan”.)
- Đối với bệnh nhân cổ trướng, liều dùng trong liệu pháp lợi tiểu sẽ được thảo luận riêng. (Xem “Cổ trướng ở người lớn mắc xơ gan: Điều trị ban đầu”.)
- Đối với bệnh nhân hôn mê gan, các tác dụng không mong muốn của lactulose chủ yếu liên quan đến đường tiêu hóa và không cần phải điều chỉnh liều để giảm nguy cơ làm suy giảm chức năng gan. (Xem “Hôn mê gan ở người lớn: Điều trị”.)
Điều trị bằng thuốc cho các bệnh lý đồng mắc
Bệnh nhân xơ gan có thể có các bệnh lý đồng mắc (ví dụ: đái tháo đường) cần điều trị bằng thuốc. Để biết thông tin cụ thể về kê đơn thuốc, vui lòng tham khảo cơ sở dữ liệu thuốc trong UpToDate và thông tin ghi trên nhãn thuốc. (Xem ‘Thuốc cho các bệnh lý đồng mắc’ ở dưới.)
