TÓM TẮT
Đường lây truyền
- Các tác nhân gây nhiễm trùng có thể lây truyền qua đường tiếp xúc, khí dung hoặc giọt bắn (tức là đường không khí), qua đường máu, hoặc nhiễm trùng tại vị trí phẫu thuật. (Xem ‘Đường lây truyền’ ở dưới.)
Phòng ngừa lây truyền qua đường tiếp xúc
Vệ sinh tay
- Vệ sinh tay kỹ lưỡng (rửa tay bằng xà phòng và nước hoặc sử dụng gel sát khuẩn tay nhanh) là biện pháp quan trọng nhất để giảm thiểu sự lây truyền vi sinh vật qua đường tiếp xúc, như đã được thảo luận riêng. (Xem “Phòng ngừa nhiễm khuẩn: Các biện pháp phòng ngừa lây truyền nhiễm khuẩn”, phần ‘Phòng ngừa đường không khí’.)
Trang phục tiêu chuẩn trong phòng mổ (OR)
- Sử dụng trang phục chuyên dụng (như bộ đồ phẫu thuật – scrubs), mũ dùng một lần, bao che râu, và bọc giày hoặc giày chuyên dụng chỉ dùng trong phòng mổ là cần thiết, như đã được thảo luận riêng. (Xem “Phòng ngừa nhiễm khuẩn: Các biện pháp phòng ngừa lây truyền nhiễm khuẩn”, phần ‘Phòng ngừa đường không khí’.)
Găng tay
- Nhân viên y tế nên đeo găng tay nếu có nguy cơ tiếp xúc với máu hoặc các dịch tiết cơ thể, như đã được thảo luận riêng. (Xem “Phòng ngừa nhiễm khuẩn: Các biện pháp phòng ngừa lây truyền nhiễm khuẩn”, phần ‘Phòng ngừa đường không khí’.)
Khẩu trang
- Cần đeo khẩu trang khi thực hiện các thủ thuật vô khuẩn (ví dụ: đặt đường truyền tĩnh mạch trung tâm, các thủ thuật can thiệp trục thần kinh…) nhằm bảo vệ bệnh nhân khỏi các giọt bắn hô hấp do nhân viên y tế thực hiện thủ thuật tạo ra. Chi tiết đã được thảo luận riêng. (Xem “Phòng ngừa nhiễm khuẩn: Các biện pháp phòng ngừa lây truyền nhiễm khuẩn”, phần ‘Phòng ngừa đường không khí’.)
- Khẩu trang cũng được sử dụng trong quá trình chăm sóc bệnh nhân mắc các bệnh truyền nhiễm lây truyền chủ yếu qua đường khí dung hoặc giọt bắn để bảo vệ nhân viên y tế khỏi các giọt bắn chứa máu hoặc dịch cơ thể. (Xem ‘Lựa chọn khẩu trang’ ở dưới.)
Các biện pháp phòng ngừa tiếp xúc bổ sung cho một số bệnh nhân cụ thể
- Các biện pháp phòng ngừa bổ sung cho bệnh nhân nhiễm các tác nhân như Clostridioides difficile (C. difficile) bao gồm việc mặc áo choàng chống thấm dịch trước khi vào phòng và tháo ra trước khi rời khỏi phòng (hình 2 và hình 3). Chi tiết đã được thảo luận riêng. (Xem “Phòng ngừa nhiễm khuẩn: Các biện pháp phòng ngừa lây truyền nhiễm khuẩn”, phần ‘Phòng ngừa đường không khí’.)
Phòng ngừa lây truyền qua đường không khí
- Các bệnh truyền nhiễm lây truyền chủ yếu qua đường khí dung hoặc giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện bao gồm COVID-19, lao, thủy đậu và sởi.
Vấn đề về thời điểm
- Đối với bệnh nhân đang có triệu chứng cấp tính của nhiễm trùng đường hô hấp trên (URI) hoặc nhiễm COVID-19, các ca phẫu thuật chương trình cần được dời lịch, như đã được thảo luận trong các chủ đề riêng biệt:
- Nhân viên y tế có triệu chứng cấp tính của URI không nên tiếp xúc trực tiếp với người khác.
Lựa chọn khẩu trang
Phòng ngừa lây truyền qua giọt bắn (hạt nhân > 5 micron)
- Sử dụng khẩu trang phẫu thuật tiêu chuẩn và tấm che mặt (face shield) giúp bảo vệ khỏi các giọt bắn, như đã được thảo luận riêng. (Xem “Phòng ngừa nhiễm khuẩn: Các biện pháp phòng ngừa lây truyền nhiễm khuẩn”, phần ‘Phòng ngừa đường không khí’.)
- Bệnh nhân nhiễm bệnh cũng nên đeo khẩu trang phẫu thuật, loại này có thể được thay thế bằng mặt nạ oxy, ống nội khí quản (ETT) hoặc thiết bị đường thở trên thanh môn (SGA) trong quá trình chăm sóc gây mê.
Phòng ngừa lây truyền qua khí dung (hạt nhân < 5 micron)
- Cần sử dụng khẩu trang N95 hoặc các loại mặt nạ phòng độc khác (ví dụ: máy lọc không khí dùng điện [PAPR]), như đã được thảo luận riêng. (Xem “Phòng ngừa nhiễm khuẩn: Các biện pháp phòng ngừa lây truyền nhiễm khuẩn”, phần ‘Phòng ngừa đường không khí’.)
Các lưu ý đối với các thủ thuật nguy cơ thấp
- Trong hầu hết các thủ thuật nguy cơ thấp không can thiệp vào đường thở và không tạo ra khí dung, việc tuân thủ vệ sinh tay tiêu chuẩn, đeo găng tay, khẩu trang phẫu thuật và tấm che mặt là đủ để đảm bảo bảo vệ. (Xem ‘Các lưu ý đối với các thủ thuật nguy cơ thấp’ ở dưới.)
Các lưu ý bổ sung đối với các thủ thuật nguy cơ cao
- Đối với các thủ thuật nguy cơ cao (ví dụ: thông khí áp lực cao qua đường thở mở, nội soi phế quản, mở khí quản, nội soi tiêu hóa trên, siêu âm tim qua thực quản [TEE]), cần áp dụng các biện pháp phòng ngừa bổ sung bao gồm sử dụng kính bảo hộ (goggles) và mặt nạ phòng độc (ví dụ: khẩu trang N95 đã được kiểm tra độ kín (hình 1), PAPR hoặc mặt nạ phòng độc đàn hồi). (Xem ‘PPE cho các thủ thuật tạo khí dung’ ở dưới.)
- Các biện pháp phòng ngừa trong quá trình quản lý đường thở đã được mô tả ở trên. (Xem ‘Quản lý đường thở trong các thủ thuật tạo khí dung’ ở dưới.)
Phòng ngừa lây truyền qua đường máu
Nhiễm trùng đường truyền trung tâm
- Sử dụng bảng kiểm (checklist) trong quá trình đặt catheter tĩnh mạch trung tâm (CVC) để đảm bảo tuân thủ các hướng dẫn tiêu chuẩn nhằm phòng ngừa nhiễm khuẩn huyết liên quan đến catheter tĩnh mạch trung tâm (bảng 1). Chi tiết đã được thảo luận riêng. (Xem “Catheter tĩnh mạch trung tâm: Tổng quan về các biến chứng và phòng ngừa ở người lớn”, phần ‘Nhiễm khuẩn liên quan đến catheter’.)
Thực hiện truyền dịch/thuốc qua đường tĩnh mạch
- Các thực hành tiếp cận lọ thuốc và tiêm an toàn được thảo luận riêng. (Xem “Chăm sóc và duy trì thiết bị đường tĩnh mạch thường quy”, phần ‘Các chiến lược cụ thể trong lòng mạch’.)
Phòng ngừa chấn thương do vật sắc nhọn
- Nguy cơ chấn thương do kim đâm hoặc vật sắc nhọn đã giảm nhờ những tiến bộ trong giáo dục, quy trình xử lý kim và các cải tiến về kỹ thuật (ví dụ: thiết bị không dùng kim, kim an toàn). (Xem ‘Phòng ngừa chấn thương do vật sắc nhọn’ ở dưới và “Phòng ngừa nhiễm virus viêm gan B và virus viêm gan C ở nhân viên y tế”, phần ‘Dịch tễ học của các tiếp xúc qua đường máu’.)
Phòng ngừa nhiễm bẩn máy gây mê và thiết bị
Các biện pháp tiêu chuẩn
- Sử dụng các bộ phận dây thở dùng một lần mới và bộ lọc cơ học, lọc tĩnh điện hoặc bộ lọc trao đổi nhiệt và độ ẩm (HME) (hình 2). (Xem ‘Các biện pháp tiêu chuẩn để phòng ngừa nhiễm bẩn’ ở dưới.)
Các lưu ý bổ sung đối với bệnh nhân nhiễm các tác nhân lây truyền qua đường không khí
- Hệ thống dây thở nên bao gồm hai bộ lọc có hiệu suất lọc virus (VFE) cao nhất. Một là bộ lọc HME đặt giữa ống nội khí quản (ETT) và dây thở, ở phía gần đường lấy mẫu khí (hình 4). Bộ lọc thứ hai được đặt ở nhánh thở ra của dây thở, tại điểm kết nối với máy gây mê. Đường lấy mẫu khí nên được kết nối với dây thở ở phía bộ lọc cách xa bệnh nhân. Ống lấy mẫu khí phải được thay mới sau khi sử dụng. (Xem ‘Các lưu ý bổ sung đối với các tác nhân lây truyền qua khí dung (ví dụ: COVID-19)’ ở dưới.)
Khử khuẩn
- Các bề mặt của máy gây mê và các thiết bị gây mê khác được lau sạch sau khi sử dụng bằng các dung dịch làm sạch đã được phê duyệt. Cần tiến hành khử khuẩn mức độ cao hoặc tiệt khuẩn đối với các thiết bị tái sử dụng như đèn soi thanh quản, đèn soi thanh quản video, ống nội soi phế quản mềm và đầu dò siêu âm tim qua thực quản (TEE). (Xem ‘Khử khuẩn máy gây mê và thiết bị’ ở dưới.)
Các biện pháp phòng ngừa trong quá trình vận chuyển bệnh nhân
- Bệnh nhân đang trong tình trạng nhiễm các bệnh lây truyền qua đường không khí cần đeo khẩu trang phẫu thuật khi được vận chuyển đến và đi từ phòng mổ. Đối với bệnh nhân đã được đặt nội khí quản, một bộ lọc HME chất lượng cao được đặt giữa túi tự bóp (túi Ambu) và bệnh nhân. Nhân viên y tế có tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân cần tránh chạm vào các bề mặt môi trường (ví dụ: nút bấm thang máy). (Xem ‘Các biện pháp phòng ngừa trong quá trình vận chuyển bệnh nhân’ ở dưới.)
