Thiếu ngủ: Đánh giá và xử trí

TÓM TẮT

• Thời lượng ngủ đầy đủ là yếu tố cần thiết để đảm bảo hiệu suất hoạt động hàng ngày và sức khỏe lâu dài. Người trưởng thành từ 18 đến 60 tuổi nên duy trì giấc ngủ từ 7 giờ mỗi đêm trở lên một cách đều đặn (hình 1). (Xem “Thiếu ngủ: Định nghĩa, dịch tễ học và các hậu quả bất lợi”.)

• Hội chứng thiếu ngủ được định nghĩa là tình trạng không ngủ đủ giấc theo thói quen so với độ tuổi, dẫn đến buồn ngủ vào ban ngày (bảng 1). Các triệu chứng đi kèm có thể bao gồm: dễ cáu gắt, giảm khả năng tập trung, thiếu chú ý, giảm sự tỉnh táo, dễ xao nhãng, giảm động lực, mệt mỏi, cảm giác khó chịu, thiếu năng lượng, bồn chồn và mất phối hợp vận động. (Xem ‘Tiêu chuẩn chẩn đoán’ ở dưới.)

• Cần đánh giá thời lượng ngủ theo thói quen ở những bệnh nhân có lo ngại về chức năng vào ban ngày, và lý tưởng nhất là thực hiện trên tất cả bệnh nhân như một phần của hướng dẫn dự phòng thường quy. Khai thác bệnh sử thông thường là đủ để đánh giá thời lượng ngủ và tầm soát các vấn đề về giấc ngủ khác có thể gợi ý một rối loạn giấc ngủ cụ thể. (Xem ‘Bệnh sử’ và ‘Các yếu tố góp phần và các yếu tố gây nhầm lẫn’ ở dưới.)
• Các công cụ bổ sung để thu thập thông tin chi tiết và chính xác về giấc ngủ theo thói quen bao gồm nhật ký giấc ngủ, các bộ câu hỏi đánh giá giấc ngủ (bảng 2 và bảng 3A-B), đo đa ký vận động (actigraphy) và một số thiết bị đeo theo dõi giấc ngủ dành cho người tiêu dùng gần đây. (Xem các mục ‘Nhật ký giấc ngủ’, ‘Bộ câu hỏi đánh giá giấc ngủ’, ‘Đo đa ký vận động’ và ‘Thiết bị đeo dành cho người tiêu dùng’ ở dưới.)

• Vệ sinh giấc ngủ là nền tảng để cải thiện thời lượng ngủ (bảng 4). Tất cả bệnh nhân cần được tư vấn về các thay đổi lối sống nhằm hỗ trợ việc duy trì giấc ngủ đầy đủ một cách đều đặn. (Xem ‘Tư vấn thay đổi lối sống’ ở dưới.)
• Có thể xem xét chuyển tuyến đến chuyên gia y học giấc ngủ hoặc chuyên gia trị liệu nhận thức hành vi về giấc ngủ cho những bệnh nhân thường xuyên thiếu ngủ và có tình trạng mệt mỏi hoặc buồn ngủ vào ban ngày. (Xem ‘Chuyển tuyến đến chuyên gia y học giấc ngủ’ ở dưới.)

• Bệnh nhân thiếu ngủ có thể gặp nguy cơ gây tai nạn do buồn ngủ khi lái xe hoặc ngủ gật khi đang điều khiển phương tiện, do đó cần được tư vấn thích hợp về các biện pháp phòng ngừa và đối phó. (Xem “Buồn ngủ khi lái xe: Nguy cơ, đánh giá và xử trí”.)