TÓM TẮT
Tỷ lệ mắc viêm xương tủy ở trẻ em thay đổi tùy theo khu vực địa lý và thường cao hơn ở các quốc gia hạn chế về nguồn lực so với các quốc gia phát triển. Đa số các trường hợp xảy ra ở trẻ dưới 5 tuổi, trong đó bé trai có tỷ lệ mắc cao gấp khoảng hai lần so với bé gái. (Xem thêm mục ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
Các yếu tố nguy cơ gây viêm xương tủy ở trẻ sơ sinh bao gồm: sinh khó, sinh non, nhiễm trùng da, đặt catheter tĩnh mạch trung tâm và bất thường đường tiết niệu. Đối với trẻ nhũ nhi và trẻ lớn, các yếu tố nguy cơ bao gồm: bệnh hồng cầu hình liềm, suy giảm miễn dịch, nhiễm khuẩn huyết, chấn thương nhẹ kèm theo nhiễm khuẩn huyết và đặt catheter mạch máu lưu trú (bao gồm cả catheter lọc máu). (Xem thêm mục ‘Yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)
Cơ chế bệnh sinh của viêm xương tủy huyết học bắt đầu bằng việc vi khuẩn lắng đọng tại vùng hành xương (từ các mạch máu hành xương), dẫn đến viêm mô tế bào tủy xương; dịch mủ dưới áp lực sẽ bị đẩy vào vỏ xương, từ đó làm bong hoặc gây rách màng xương (hình 1). Sự lan rộng của nhiễm trùng chịu ảnh hưởng bởi đặc điểm của khung xương đang phát triển (hình 2) (Xem thêm mục ‘Cơ chế bệnh sinh’ ở dưới):
- Ở trẻ sơ sinh, do vỏ xương mỏng và màng xương bám lỏng lẻo nên khả năng khu trú nhiễm trùng kém, khiến nhiễm trùng dễ lan sang các mô mềm xung quanh. Nguồn cung cấp máu vùng hành xương đi xuyên qua sụn tăng trưởng, cho phép nhiễm trùng lan đến vùng đầu xương và khoang khớp. (Xem thêm mục ‘Từ khi sinh đến 3 tháng tuổi’ ở dưới.)
- Ở trẻ nhũ nhi lớn, trẻ em và thanh thiếu niên, vỏ xương dày hơn, màng xương chắc hơn và sự teo dần của các mao mạch hành xương giúp ngăn chặn nhiễm trùng lan sang mô mềm và vùng đầu xương. Tuy nhiên, nhiễm trùng khớp vẫn có thể xảy ra nếu vùng hành xương nằm trong bao khớp (ví dụ: khớp vai, khớp háng, khớp cổ chân, khớp khuỷu) hoặc do nhiễm trùng huyết đồng thời. Áp xe dưới màng xương thường xuất hiện tại vùng hành xương. (Xem thêm mục ‘Trẻ nhũ nhi lớn và trẻ tập đi’ và ‘Trẻ lớn và thanh thiếu niên’ ở dưới.)
Hầu hết các trường hợp viêm xương tủy cấp do huyết học là do một loại vi sinh vật duy nhất gây ra. Tuy nhiên, có tới một nửa số trường hợp không phân lập được tác nhân gây bệnh. Nhiễm trùng đa khuẩn thường liên quan đến sự lan truyền trực tiếp từ vùng lân cận, chấn thương, suy tuần hoàn mạch máu hoặc bất động chi. (Xem thêm mục ‘Vi sinh vật học’ ở dưới.)
Staphylococcus aureus là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm xương tủy ở trẻ em. Tụ cầu vàng kháng methicillin cộng đồng (CA-MRSA) thường gây nhiễm trùng nặng hơn so với tụ cầu vàng nhạy methicillin (MSSA). (Xem thêm mục ‘Tụ cầu’ ở dưới.)
Các tác nhân vi khuẩn quan trọng khác gây viêm xương tủy huyết học ở trẻ em bao gồm Streptococcus nhóm A và B, Streptococcus pneumoniae và Kingella kingae (tác nhân chính gây nhiễm trùng xương khớp ở một số quốc gia) (bảng 1). (Xem thêm mục ‘Vi sinh vật học’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
