TÓM TẮT
- Nguyên nhân – Chấy thân (pediculosis corporis) là một tình trạng nhiễm ký sinh trùng do Pediculus humanus humanus gây ra. Khác với các loại chấy rận trong nhiễm chấy đầu (pediculosis capitis) và rận mu (pediculosis pubis), Pediculus humanus humanus cư trú trên quần áo thay vì trên da của người bệnh (hình 1A, 1C). (Xem thêm mục ‘Pediculus humanus humanus’ ở dưới.)
- Yếu tố nguy cơ – Nhiễm chấy thân phổ biến nhất ở những vùng nghèo đói, điều kiện sống đông đúc và hạn chế tiếp cận các điều kiện vệ sinh cá nhân. Tại các khu vực phát triển, tình trạng này thường gặp nhất ở những người vô gia cư. (Xem thêm mục ‘Yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)
- Biểu hiện lâm sàng – Ngứa là triệu chứng chính của nhiễm chấy thân. Các dấu hiệu đi kèm có thể bao gồm các vết trầy xước, tăng sắc tố sau viêm và lichen hóa da (hình 2A-B). Bệnh nhân cũng có thể có dấu hiệu nhiễm trùng thứ phát hoặc nhiễm đồng thời các loại ký sinh trùng khác. (Xem thêm mục ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
- Biến chứng – Nhiễm trùng da thứ phát là một biến chứng tiềm tàng. Ngoài ra, Pediculus humanus humanus có thể đóng vai trò là vật trung gian truyền các bệnh truyền nhiễm như sốt phát ban (epidemic typhus), sốt hoặc viêm nội tâm mạc do Bartonella quintana, và sốt hồi quy do chấy. (Xem thêm mục ‘Biến chứng’ ở dưới.)
- Chẩn đoán – Chẩn đoán nhiễm chấy thân được xác lập thông qua việc quan sát thấy chấy hoặc trứng chấy trên quần áo hoặc da. Mặc dù có thể nhìn thấy chấy bằng mắt thường, việc sử dụng kính lúp sẽ hỗ trợ hiệu quả hơn trong việc nhận diện chấy và trứng (hình 1B-C). Chẩn đoán phân biệt bao gồm bệnh ghẻ, viêm da và các nguyên nhân gây ngứa khác. (Xem thêm mục ‘Chẩn đoán’ và ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)
- Điều trị
Đối với hầu hết bệnh nhân nhiễm chấy thân, tình trạng này có thể được loại bỏ thông qua việc tăng cường vệ sinh cá nhân. Biện pháp xử lý bao gồm loại bỏ, giặt (bằng nước nóng) hoặc là ủi quần áo và chăn ga gối đệm bị nhiễm chấy. Với những bệnh nhân ngứa nhiều, chúng tôi đề xuất điều trị ngắn hạn bằng corticosteroid bôi ngoài da loại nhẹ hoặc trung bình (bảng 1) (Khuyến cáo 2C).
Với một số ít bệnh nhân phát hiện có chấy hoặc trứng chấy trên lông/tóc cơ thể, chúng tôi đề xuất điều trị bằng lotion permethrin 1% bôi tại chỗ (Khuyến cáo 2C), kết hợp với việc giặt sạch hoặc loại bỏ quần áo và chăn ga gối đệm. Tuy nhiên, việc kết hợp giữa các biện pháp vệ sinh và thuốc diệt chấy chưa được chứng minh là vượt trội hơn; do đó, chỉ điều trị bằng các biện pháp vệ sinh vẫn là một lựa chọn hợp lý. (Xem thêm mục ‘Điều trị’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
