Rối loạn chức năng nội tiết trong hội chứng thận hư

TÓM TẮT

Tổng quan

• Hội chứng thận hư đặc trưng bởi sự tăng mạnh tính thấm của cầu thận đối với các đại phân tử. Việc mất albumin và các protein gắn hormone qua nước tiểu là nguyên nhân gây ra nhiều rối loạn chuyển hóa và bất thường nội tiết ở những bệnh nhân này.

Chức năng tuyến giáp

Thay đổi chức năng tuyến giáp

• Khoảng 50% bệnh nhân hội chứng thận hư có chức năng thận tương đối bình thường có nồng độ thyroxine (T4) toàn phần thấp, do mất T4-binding globulin (TBG) và các protein gắn hormone tuyến giáp khác, cùng với lượng T4 gắn với chúng, qua nước tiểu. Nồng độ triiodothyronine (T3) trong huyết thanh cũng có thể thấp do giảm khả năng gắn. Mặc dù các nghiên cứu trước đây cho rằng bệnh nhân thận hư thường ở trạng thái bình giáp về mặt lâm sàng, nhưng các báo cáo sau đó cho thấy rối loạn chức năng tuyến giáp có thể phổ biến hơn so với nhận định trước đây. (Xem ‘Thay đổi chức năng tuyến giáp’ ở dưới.)

Ảnh hưởng của glucocorticoid

• Glucocorticoid, thường được sử dụng để điều trị hội chứng thận hư, cũng có thể gây giảm nhẹ sự bài tiết hormone kích thích tuyến giáp (TSH) và ức chế sự chuyển đổi ngoại biên từ T4 sang T3.

Đánh giá chức năng tuyến giáp

• Ở những bệnh nhân hội chứng thận hư không có bệnh lý tuyến giáp có sẵn, một số bác sĩ lâm sàng thường chỉ định xét nghiệm TSH huyết thanh khi mới chẩn đoán hội chứng thận hư và sau đó thực hiện xét nghiệm định kỳ (ít nhất hàng năm) đối với những bệnh nhân vẫn còn tình trạng thận hư. Tuy nhiên, các bác sĩ khác chỉ chỉ định xét nghiệm tuyến giáp cho những người đã có bệnh lý tuyến giáp trước đó. Nếu nghi ngờ lâm sàng bệnh suy giáp ở bất kỳ bệnh nhân nào, nên đo nồng độ TSH huyết thanh. (Xem ‘Đánh giá chức năng tuyến giáp’ ở dưới.)

Xử trí

• Nhìn chung, bệnh nhân thận hư có xét nghiệm chức năng tuyến giáp bất thường không cần điều trị thay thế hormone tuyến giáp trừ khi có tình trạng suy giáp rõ rệt (ví dụ: nồng độ TSH cao và nồng độ T4 tự do thấp), khi đó việc điều trị tương tự như ở bệnh nhân không mắc hội chứng thận hư. Ở những bệnh nhân đã có sẵn tình trạng suy giáp, sự khởi phát của hội chứng thận hư có thể đi kèm với việc tăng nhu cầu hormone tuyến giáp. Những bệnh nhân đang điều trị bằng glucocorticoid có nồng độ T4 tự do trong huyết thanh thấp có thể cần được điều trị như bệnh nhân suy giáp. (Xem ‘Xử trí’ ở dưới.)

Chuyển hóa Vitamin D và canxi

Ảnh hưởng đối với vitamin D và canxi

• Nồng độ calcidiol (25-hydroxyvitamin D) và calcitriol trong huyết thanh có thể giảm ở bệnh nhân hội chứng thận hư, nhưng nồng độ calcidiol tự do hoặc nồng độ sinh học trong huyết thanh (vốn quan trọng về mặt sinh lý) thường bình thường. Tuy nhiên, tình trạng hạ canxi máu thường gặp do giảm albumin máu; điều này không ảnh hưởng đến nồng độ canxi tự do (hoặc canxi ion hóa) có ý nghĩa sinh lý. Việc đo nồng độ canxi ion hóa thường được yêu cầu để xác nhận tình trạng hạ canxi máu ở bệnh nhân thận hư có nồng độ canxi toàn phần trong huyết thanh thấp. (Xem ‘Ảnh hưởng đối với vitamin D và canxi’ ở dưới.)

Điều trị

• Liệu pháp thay thế vitamin D không được chỉ định thường quy cho tất cả bệnh nhân hội chứng thận hư nhưng có thể phù hợp trong một số trường hợp nhất định. Chúng tôi chỉ định liệu pháp thay thế vitamin D cho những bệnh nhân có nồng độ 25-hydroxyvitamin D trong huyết thanh thấp tại bất kỳ thời điểm nào trong quá trình diễn tiến bệnh. Ở những bệnh nhân có nồng độ 25-hydroxyvitamin D huyết thanh bình thường, chúng tôi chỉ định liệu pháp duy trì vitamin D cho những người có hội chứng thận hư kéo dài hoặc tái phát, hoặc những người đang điều trị bằng glucocorticoid. (Xem ‘Điều trị’ ở dưới.)

Chuyển hóa glucocorticoid

• Mặc dù nồng độ cortisol huyết thanh có thể giảm do mất globulin gắn cortisol (CBG) qua nước tiểu, nhưng nồng độ cortisol tự do trong huyết thanh vẫn bình thường và không xảy ra tình trạng thiếu hụt cortisol có triệu chứng. (Xem ‘Chuyển hóa glucocorticoid’ ở dưới.)