Đường vào chạy thận nhân tạo sau khi đường vào mạch máu (AV access) thất bại

TÓM TẮT

Kế hoạch cuộc sống (Life Plan)

Mỗi bệnh nhân bước vào giai đoạn lọc máu cần có một kế hoạch cuộc sống dành cho bệnh thận mạn giai đoạn cuối (ESKD), không chỉ nhằm thiết lập và bảo tồn đường vào mạch máu đầu tiên mà còn bao gồm kế hoạch chủ động bảo vệ, tạo lập và duy trì đường vào mạch máu tiếp theo trước khi đường vào hiện tại hỏng. Kế hoạch này cũng phải cân nhắc kỹ lưỡng đến hoàn cảnh, nhu cầu và mong muốn cá nhân của từng bệnh nhân. (Xem ‘Giới thiệu’ phía trên).

Cầu nối động tĩnh mạch thứ phát

Cầu nối động tĩnh mạch thứ phát (Secondary arteriovenous fistula – SAVF) được định nghĩa là cầu nối động tĩnh mạch (AV) được tạo ra sau khi cầu nối nhân tạo (AV graft) hoặc cầu nối động tĩnh mạch trước đó đã thất bại. Có hai loại SAVF được mô tả: (Xem ‘Tổng quan’ phía trên).
- SAVF loại I sử dụng các tĩnh mạch lưu lượng ra đã được động mạch hóa trước đó.
- SAVF loại II là việc tạo lập một cầu nối AV mới hoàn toàn độc lập với hệ thống tĩnh mạch lưu lượng ra trước đó.

Lập kế hoạch

Bất kỳ bệnh nhân nào có đường vào mạch máu AV bị suy chức năng hoặc đã hỏng đều nên được xem xét là ứng viên tiềm năng để chuyển sang tạo SAVF, thay vì tiếp tục can thiệp trên đường vào ban đầu vốn khó có thể duy trì chạy thận nhân tạo lâu dài mà không gặp biến chứng. Việc điều trị rối loạn chức năng đường vào AV bằng cách đặt stent hoặc phẫu thuật chỉnh sửa có thể làm mất đi cơ hội chuyển đổi thành SAVF. (Xem ‘Lập kế hoạch’ phía trên).

Thời điểm và kỹ thuật tạo lập

Mỗi đơn vị lọc máu nên xây dựng và áp dụng một quy trình chuẩn hóa về SAVF bao gồm các tiêu chí cụ thể về đánh giá và thời điểm đặt SAVF. Mặc dù các mốc này cần được cá thể hóa, chúng tôi đồng thuận với các khuyến nghị nên đánh giá bệnh nhân để làm SAVF ngay khi xuất hiện dấu hiệu rối loạn chức năng đường vào AV. Giáo dục người bệnh phải là một phần không thể thiếu trong quy trình SAVF, trong đó nhấn mạnh những ưu điểm vượt trội của cầu nối động tĩnh mạch. Việc chuyển đổi hoặc tạo lập SAVF loại I hoặc loại II nên được thực hiện ở hầu hết bệnh nhân, muộn nhất là tại thời điểm rối loạn chức năng đường vào AV lần thứ hai. (Xem ‘Thời điểm và quá trình tạo SAVF’ phía trên).

Đánh giá bệnh nhân

Khi đánh giá một bệnh nhân đang sử dụng cầu nối nhân tạo AV như một ứng viên tiềm năng cho SAVF loại I, chúng tôi ưu tiên thực hiện chụp mạch đồ lập bản đồ mạch máu kết hợp với bất kỳ thủ thuật cứu vãn nào ngay tại thời điểm rối loạn chức năng đường vào lần đầu. Việc đánh giá giải phẫu hệ tĩnh mạch khi đường vào hoạt động trở lại và các tĩnh mạch vùng cánh tay chịu áp lực có thể giúp phát hiện những tĩnh mạch cánh tay mà thông thường không thể quan sát thấy khi đường vào đã huyết khối. Đối với những bệnh nhân không thể làm SAVF loại I, việc đánh giá và lập bản đồ mạch máu cho SAVF loại II cũng tương tự như quá trình tạo lập cầu nối động tĩnh mạch nguyên phát. Giải phẫu tĩnh mạch phù hợp để tạo SAVF (loại I hoặc loại II) cần được ghi nhận cụ thể trong kế hoạch đường vào mạch máu cá thể hóa của người bệnh. (Xem ‘Đánh giá SAVF’ phía trên).

Phân loại

(Xem ‘Thời điểm và quá trình tạo SAVF’ phía trên).
Hầu hết các SAVF loại I sẽ là cầu nối động tĩnh mạch quay-đầu tay (brachio-cephalic) hoặc cầu nối động tĩnh mạch cánh tay-tĩnh mạch nền (brachio-basilic với kỹ thuật chuyển vị tĩnh mạch nền). Do các tĩnh mạch lưu lượng ra đã được động mạch hóa từ trước, cầu nối quay-đầu tay thường có thể được sử dụng an toàn rất sớm sau khi tạo, thậm chí có thể dùng ngay lập tức. Trong khi đó, cầu nối chuyển vị tĩnh mạch nền thường đòi hỏi thời gian trưởng thành ít nhất một tháng sau phẫu thuật, và bệnh nhân sẽ cần phải sử dụng catheter lọc máu tạm thời trong giai đoạn này.
Đối với SAVF loại II, thời điểm tạo lập đường vào cần tính toán đến khoảng thời gian cần thiết để cầu nối AV mới trưởng thành. Nếu đường vào đang suy giảm chức năng vẫn còn hoạt động, việc phẫu thuật tạo SAVF loại II nên được tiến hành trước khi từ bỏ đường vào AV hiện tại nhằm hạn chế tối đa nhu cầu cũng như thời gian phải sử dụng catheter lọc máu tạm thời.

Already a member? Log in here