TÓM TẮT
- Dịch tễ học
Hội chứng Parkinson do thuốc là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây ra Parkinson và thường không được nhận biết hoặc chẩn đoán nhầm. Người cao tuổi có nguy cơ đặc biệt cao. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
- Các thuốc gây bệnh
Bất kỳ loại thuốc nào can thiệp vào quá trình dẫn truyền dopamine đều có thể gây ra hội chứng Parkinson (bảng 1). Các tác nhân gây ra phổ biến nhất là các thuốc đối kháng thụ thể dopamine D2, bao gồm thuốc chống loạn thần thế hệ thứ nhất và thứ hai, prochlorperazine và metoclopramide (bảng 2). (Xem ‘Sinh lý bệnh’ và ‘Các thuốc gây bệnh’ ở dưới.)
- Đặc điểm lâm sàng
Bệnh nhân Parkinson do thuốc biểu hiện bằng hội chứng vận động gồm chậm vận động, cứng đờ và/hoặc run khi nghỉ, có các đặc điểm lâm sàng không thể phân biệt được với bệnh Parkinson vô căn. (Xem ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)
- Chẩn đoán
Cần nghi ngờ Parkinson do thuốc khi bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng vận động của Parkinson sau khi bắt đầu dùng hoặc tăng liều một loại thuốc đã được biết là có khả năng gây Parkinson, hoặc xuất hiện hội chứng Parkinson trong vòng một năm sau khi tiếp xúc với thuốc gây bệnh. Việc khai thác tiền sử dùng thuốc kỹ lưỡng, bao gồm cả các thuốc đang dùng và các thuốc vừa ngưng gần đây, là chìa khóa để chẩn đoán. (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
Có thể chẩn đoán xác định Parkinson do thuốc nếu các triệu chứng Parkinson thuyên giảm sau khi ngừng thuốc gây bệnh. Đối với những bệnh nhân không thể giảm liều hoặc không thể ngưng thuốc, các xét nghiệm bổ trợ có thể giúp xác định những trường hợp có nguyên nhân thoái hóa thần kinh nguyên phát tiềm ẩn, chẳng hạn như bệnh Parkinson vô căn (thuật toán 1). (Xem ‘Đáp ứng khi ngưng thuốc’ và ‘Bệnh nhân đang tiếp tục dùng thuốc’ ở dưới.)
- Xử trí triệt để
Phương pháp điều trị lý tưởng bao gồm ngừng thuốc gây bệnh, giảm liều thuốc hoặc chuyển sang một loại thuốc chống loạn thần ít tác dụng hơn. (Xem ‘Tránh hoặc ngưng các thuốc gây bệnh’ ở dưới.)
- Điều trị triệu chứng
Hiện chưa có liệu pháp điều trị triệu chứng nào đạt hiệu quả cao đối với Parkinson do thuốc.
Ở những bệnh nhân có triệu chứng nặng gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà không thể ngưng thuốc một cách an toàn, chúng tôi đề xuất thử nghiệm dùng levodopa (Khuyến cáo 2C). Các thuốc kháng cholinergic và amantadine cũng là những lựa chọn hợp lý. Liệu pháp sốc điện (ECT) có thể là một lựa chọn ở những bệnh nhân có chỉ định phối hợp, chẳng hạn như trầm cảm kháng trị. (Xem ‘Điều trị triệu chứng’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
