TÓM TẮT
Chu kỳ dáng đi – Chu kỳ dáng đi là một chuỗi các cử động lặp đi lặp lại khi đi bộ hoặc chạy. Nội dung này được mô tả chi tiết trong văn bản và hình ảnh minh họa kèm theo (hình 1). Việc đánh giá dáng đi động có thể giúp tìm ra nguyên nhân gây ra các triệu chứng của bệnh nhân hoặc làm rõ các kiểu vận động bất thường góp phần gây ra tổn thương. (Xem thêm mục ‘Nguyên lý cơ bản về chu kỳ dáng đi’ và ‘Chuẩn bị đánh giá dáng đi’ ở dưới.)
Tiền sử và thăm khám – Trước khi đánh giá dáng đi, lâm sàng viên cần khai thác tiền sử và thực hiện thăm khám tập trung, bao gồm:
- Quan sát (ví dụ: tư thế, trục cơ thể, cấu trúc bàn chân, chiều dài chi dưới)
- Đánh giá tầm vận động khớp
- Đánh giá chọn lọc chiều dài và độ linh hoạt của cơ
- Kiểm tra sức mạnh cơ (xem mục ‘Khám thực thể sơ bộ trước khi đánh giá dáng đi’ ở dưới)
Đánh giá dáng đi một cách hệ thống – Việc đánh giá dáng đi có thể được thực hiện tại hành lang, ngoài trời hoặc trên máy chạy bộ. Bằng cách sử dụng tính năng quay video ghi hình chuyển động (motion capture) trên điện thoại thông minh hoặc các thiết bị khác, kết hợp với việc xem lại video ở chế độ quay chậm, lâm sàng viên có thể phát hiện những cử động bất thường mà mắt thường dễ bỏ sót. Dáng đi động được đánh giá từ phía bên (mặt phẳng đứng dọc), phía trước và phía sau (mặt phẳng đứng ngang) (video 1, video 2, video 3 và video 4). (Xem thêm mục ‘Tiếp cận chung trong đánh giá dáng đi’ ở dưới.)
Tốt nhất nên thiết lập một quy trình quan sát dáng đi hệ thống và áp dụng đồng nhất cho mọi lần thăm khám. Chúng ta quan sát các yếu tố của dáng đi theo trình tự dưới đây. Ngoài ra, một bảng kiểm phù hợp để sử dụng trong quá trình đánh giá bệnh nhân, tóm tắt các yếu tố cần quan sát khi đánh giá dáng đi, cũng được cung cấp (bảng 3). Chi tiết về từng phần của quá trình đánh giá được mô tả trong văn bản, kèm theo nhiều hình ảnh tĩnh và động để minh họa các yếu tố quan trọng. (Xem ‘Đánh giá dáng đi khi đi bộ và chạy’ ở dưới.)
- Sự vung tay
- Vị trí và chuyển động của đầu và thân mình
- Vị trí và sự xoay của khung chậu
- Vị trí và vận động của khớp háng
- Vị trí và vận động của khớp gối
- Vị trí (sấp, trung tính, ngửa) và vận động của khớp cổ chân và bàn chân
- Động lực học tổng thể của dáng đi
