TÓM TẮT
-
Nguyên nhân gây biến chứng – Các biến chứng đặc thù ở bệnh nhân sau phẫu thuật cắt dạ dày có thể liên quan đến miệng nối, rối loạn vận động hoặc xảy ra tại phần dạ dày còn lại. Tình trạng rối loạn chức năng tiêu hóa sau cắt dạ dày phụ thuộc vào thể tích và vị trí mô dạ dày được cắt bỏ cũng như phương pháp tái tạo. (Xem ‘Giải phẫu sau cắt dạ dày’ ở dưới.)
-
Chẩn đoán biến chứng – Cần nghi ngờ biến chứng ở những bệnh nhân sau cắt dạ dày có các triệu chứng tiêu hóa như đau vùng thượng vị, buồn nôn, nôn, no sớm, đầy hơi hoặc sụt cân. Hầu hết các trường hợp này được đánh giá thông qua chụp CT bụng, chụp X-quang thực quản – dạ dày – tá tràng và/hoặc nội soi đường tiêu hóa trên. (Xem ‘Chẩn đoán biến chứng sau cắt dạ dày’ ở dưới.)
-
Rò miệng nối – Nghi ngờ rò miệng nối ở bệnh nhân khởi phát cấp tính với biểu hiện đau bụng dữ dội, sốt hoặc huyết động không ổn định. Sau khi chẩn đoán bằng chụp X-quang thực quản – dạ dày – tá tràng hoặc CT scan, cần can thiệp phẫu thuật khẩn cấp hoặc dẫn lưu qua da để kiểm soát rò và dẫn lưu tình trạng nhiễm trùng trong ổ bụng. (Xem ‘Rò’ ở dưới.)
-
Hẹp miệng nối – Nghi ngờ hẹp miệng nối ở bệnh nhân than phiền đầy hơi và nôn không ra mật. Sau khi chẩn đoán bằng chụp X-quang thực quản – dạ dày – tá tràng, nong nội soi là lựa chọn điều trị ưu tiên. (Xem ‘Hẹp’ ở dưới.)
-
Tắc nghẽn tiêu hóa – Tắc nghẽn có thể xảy ra do hội chứng quai vào/quai ra, lồng ruột non hoặc thoát vị nội. Bệnh nhân thường biểu hiện buồn nôn, nôn, no sớm và/hoặc đau bụng vùng thượng vị, tiến triển đến mức không dung nạp đường uống. Khi nguyên nhân được xác định qua CT scan, phương pháp điều trị thường là phẫu thuật. (Xem ‘Tắc nghẽn’ ở dưới.)
-
Hội chứng Dumping – Dumping là hiện tượng xảy ra do sự phá hủy hoặc bỏ qua cơ thắt môn vị. Triệu chứng bao gồm khó chịu đường tiêu hóa (ví dụ: buồn nôn, nôn, chuột rút và tiêu chảy) cũng như các triệu chứng vận mạch (ví dụ: vã mồ hôi, đánh trống ngực và đỏ bừng mặt). Điều trị bằng chế độ ăn (tránh carbohydrate) thường mang lại hiệu quả tốt; chỉ một số ít bệnh nhân cần điều trị nội khoa (octreotide) hoặc phẫu thuật tái tạo Roux-en-Y. (Xem ‘Hội chứng Dumping’ ở dưới.)
-
Ứ đọng dạ dày – Ứ đọng dạ dày là biến chứng chậm vận chuyển phổ biến hơn, có thể phát triển do mất trương lực sau phẫu thuật, tổn thương dây thần kinh phế vị hoặc do phần dạ dày còn lại quá nhỏ sau phẫu thuật. Triệu chứng bao gồm cảm giác đầy thượng vị sau ăn (no sớm), thường kèm theo nôn ra thức ăn chưa tiêu, đau bụng và sụt cân. Sau khi chẩn đoán bằng chụp X-quang thực quản – dạ dày – tá tràng, nội soi đường tiêu hóa trên và đo tốc độ tháo rỗng dạ dày, bệnh nhân sẽ được điều trị bằng chế độ ăn và thuốc (thuốc tăng vận động). Những trường hợp không đáp ứng cần phẫu thuật cắt gần hết hoặc toàn bộ dạ dày. Các biến chứng khác liên quan đến chậm vận chuyển bao gồm viêm dạ dày kiềm và hội chứng ứ đọng Roux. (Xem ‘Chậm vận chuyển’ ở dưới.)
-
Bệnh loét tiêu hóa – Đối với bệnh nhân xuất hiện loét tiêu hóa sau phẫu thuật dạ dày, các nguyên nhân có thể bao gồm còn sót hang vị dạ dày hoặc cắt dây thần kinh phế vị không hoàn toàn. Tình trạng còn sót hang vị được chẩn đoán khi nồng độ gastrin huyết thanh tăng cao và bị ức chế bởi secretin. Cắt dây thần kinh phế vị không hoàn toàn được chẩn đoán khi ghi nhận lượng acid dạ dày tăng đáng kể so với mức cơ bản sau nghiệm pháp cho ăn giả (sham feeding). Điều trị cho cả hai tình trạng này là phẫu thuật cắt bỏ. (Xem ‘Loét tiêu hóa’ ở dưới.)
-
Ung thư dạ dày tồn dư – Bệnh nhân từng phẫu thuật cắt dạ dày bán phần do bệnh lý lành tính có nguy cơ tăng phát triển ung thư dạ dày sau 15 đến 20 năm. Cần theo dõi nội soi định kỳ để chẩn đoán ung thư dạ dày tồn dư ở những bệnh nhân không có triệu chứng. Điều trị bằng phẫu thuật cắt bỏ. (Xem ‘Ung thư tồn dư’ ở dưới.)
-
Thiếu hụt dinh dưỡng – Phẫu thuật viên cần lưu ý các khả năng thiếu hụt dinh dưỡng có thể xảy ra sau cắt dạ dày bán phần, bao gồm kém hấp thu các vitamin hoặc khoáng chất (bảng 2). (Xem “Phẫu thuật giảm béo: Quản lý dinh dưỡng sau mổ”.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
