TÓM TẮT
Định nghĩa – Thất điều cấp tính là tình trạng rối loạn phối hợp vận động. Ở trẻ em, bệnh thường biểu hiện phổ biến nhất là dáng đi không vững hoặc trẻ từ chối đi lại. (Xem ‘Tổng quan’ ở dưới.)
Nguyên nhân – Cần nhanh chóng nhận diện những bệnh nhân có các tình trạng đe dọa tính mạng (ví dụ: u não, xuất huyết nội sọ, đột quỵ tiểu não, viêm màng não, áp xe tiểu não, viêm não hủy myelin cấp, viêm não thân não hoặc viêm tiểu não cấp) (bảng 1). (Xem ‘Nguyên nhân’ ở dưới.)
Các bệnh lý tự giới hạn thường gặp ở trẻ em khi đến thăm khám cấp cứu bao gồm thất điều tiểu não cấp, ngộ độc thuốc, hội chứng Guillain-Barré (GBS), migraine tiền đình và chóng mặt kịch phát lành tính.
Đánh giá – Nguyên nhân gây thất điều thường có thể được xác định thông qua khai thác bệnh sử kỹ lưỡng, thăm khám lâm sàng và lựa chọn các xét nghiệm cận lâm sàng phù hợp.
Các đặc điểm gợi ý bệnh lý nghiêm trọng tiềm ẩn bao gồm (xem mục ‘Đánh giá’ ở dưới):
- Diễn tiến chậm, âm thầm
- Thay đổi tính cách hoặc hành vi
- Tiền sử chấn thương đầu
- Hội chứng màng não
- Hội chứng Opsoclonus-myoclonus (rung giật nhãn cầu – giật cơ)
- Các dấu hiệu thần kinh bất thường (đặc biệt là rối loạn ý thức, liệt vận nhãn hoặc các bệnh lý dây thần kinh sọ khác, dấu hiệu tiểu não khu trú và/hoặc giảm phản xạ)
- Dấu hiệu tăng áp lực nội sọ (ví dụ: tiền sử đau đầu tăng dần, nôn buổi sáng, thóp phồng ở trẻ nhũ nhi, phù gai thị, tăng huyết áp kèm nhịp tim chậm)
Việc chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng dựa trên kết quả khai thác bệnh sử và thăm khám lâm sàng chi tiết. Xét nghiệm đường huyết nhanh và xét nghiệm độc chất có thể là những hỗ trợ hữu ích cho bệnh nhân khởi phát thất điều cấp tính. (Xem ‘Xét nghiệm’ ở dưới.)
Chẩn đoán hình ảnh thần kinh – Chỉ định chẩn đoán hình ảnh cho những bệnh nhân thất điều cấp có rối loạn ý thức, dấu hiệu thần kinh khu trú, bệnh lý dây thần kinh sọ, thất điều không đối xứng rõ rệt, nghi ngờ tổn thương dạng khối hoặc có tiền sử chấn thương. Chẩn đoán hình ảnh cũng cần thiết đối với những bệnh nhân có triệu chứng không điển hình hoặc kéo dài. Khi có điều kiện, chụp cộng hưởng từ (MRI) là phương pháp chẩn đoán hình ảnh ưu tiên. (Xem ‘Chẩn đoán hình ảnh’ ở dưới.)
Tiếp cận chẩn đoán – Quy trình tiếp cận chẩn đoán thất điều cấp ở trẻ em được trình bày tại (sơ đồ 1). (Xem ‘Tiếp cận theo sơ đồ’ ở dưới.)
