Dị ứng ngũ cốc: Đặc điểm lâm sàng, chẩn đoán và xử trí

TÓM TẮT

Phân loại ngũ cốc

• Ngũ cốc là nguồn lương thực chính của đa số dân số thế giới. Ngũ cốc thường được chia thành nhóm ngũ cốc thực thụ (cereal grains) bao gồm lúa mì, lúa mạch, lúa mạch đen, yến mạch, gạo, teff, ngô, kê, cao lương và nhóm giả ngũ cốc (noncereal grains/seeds) bao gồm kiều mạch, hạt diêm mạch (quinoa) và rau dền (hạt) (hình 1). (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới, “Dị ứng ngũ cốc: Dị nguyên và phân loại ngũ cốc”, mục ‘Tổng quan về ngũ cốc’ và “Dị ứng ngũ cốc: Dị nguyên và phân loại ngũ cốc”, mục ‘Tổng quan về ngũ cốc’.)

Dịch tễ học

• Dị ứng lúa mì là dạng dị ứng ngũ cốc phổ biến nhất, mặc dù đã có các báo cáo về dị ứng đối với hầu hết những loại ngũ cốc khác. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng

• Các biểu hiện của dị ứng ngũ cốc bao gồm phản ứng qua trung gian IgE như mày đay/phù mạch và phản vệ; các phản ứng hỗn hợp qua trung gian IgE và không qua trung gian IgE như viêm da cơ địa (chàm) và viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan (EoE); cùng các thể dị ứng không qua trung gian IgE với những biểu hiện tiêu hóa muộn, điển hình là hội chứng viêm ruột do protein thực phẩm (FPIES). (Xem ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)

Chẩn đoán

• Chẩn đoán dị ứng ngũ cốc qua trung gian IgE dựa trên bệnh sử kỹ lưỡng, kết hợp với test lẩy da (SPT) và xét nghiệm in vitro tìm IgE đặc hiệu, mặc dù giá trị chẩn đoán của các xét nghiệm này còn hạn chế do giá trị dự báo thấp. Nếu chẩn đoán chưa rõ ràng, cần thực hiện test kích thích thực phẩm đường uống (OFC). Các xét nghiệm chẩn đoán cho những biểu hiện không qua trung gian IgE hiện nay vẫn còn hạn chế. (Xem ‘Chẩn đoán dị ứng lúa mì’ ở dưới.)

Diễn tiến tự nhiên

• Đa số trẻ mắc dị ứng lúa mì sẽ đạt được tình trạng dung nạp. Dị ứng với các loại ngũ cốc khác cũng có diễn tiến tương tự. (Xem ‘Diễn tiến tự nhiên’ ở dưới.)

Quản lý

• Tránh các loại ngũ cốc gây dị ứng là phương pháp quản lý chủ đạo (Tổ chức Nghiên cứu và Giáo dục về Dị ứng Thực phẩm [FARE]). Có thể thay thế lúa mì bằng các loại ngũ cốc thực thụ khác, giả ngũ cốc hoặc các thực phẩm thay thế khác (bảng 5). (Xem ‘Quản lý’ ở dưới.)