Cấu trúc và chức năng sinh học của IgA

TÓM TẮT

Nồng độ và vị trí phân bố của IgA – Immunoglobulin A (IgA) là đồng phân kháng thể chiếm ưu thế nhất, chiếm khoảng 75% tổng lượng immunoglobulin trong cơ thể. Phần lớn IgA tập trung tại các dịch tiết niêm mạc của hệ hô hấp, hệ tiêu hóa và hệ niệu – sinh dục. Nồng độ IgA trong huyết thanh ở người bình thường dao động từ 61 đến 356 mg/dL. (Xem ‘Phân bố’ phía trên).

IgA huyết thanh và IgA tiết – IgA tồn tại dưới hai dạng: đơn phân và đa phân (chủ yếu là nhị phân) (hình 1). IgA lưu thông trong máu dưới dạng đơn phân (tức là IgA huyết thanh). Ngược lại, IgA trong các dịch tiết niêm mạc chủ yếu tồn tại ở dạng nhị phân (tức là IgA tiết). (Xem ‘Cấu trúc’ phía trên).

Chức năng của IgA – Các chức năng miễn dịch của IgA bao gồm bảo vệ cơ thể trước sự xâm nhập của vi khuẩn, duy trì cân bằng nội môi tại ruột thông qua tương tác với các vi khuẩn cộng sinh và điều hòa miễn dịch, đồng thời giảm thiểu các con đường viêm nhiễm vốn có thể dẫn đến các quá trình tự miễn:

• IgA huyết thanh gắn kết với các bạch cầu đơn nhân và bạch cầu hạt để loại bỏ các phức hợp miễn dịch ra khỏi hệ tuần hoàn. Quá trình này diễn ra mà không kích hoạt hệ thống bổ thể hoặc tạo ra các tín hiệu gây viêm đáng kể; cơ chế này được cho là đóng vai trò quan trọng trong việc kiềm chế các quá trình viêm dẫn đến hình thành tự kháng thể. (Xem ‘IgA huyết thanh’ phía trên).
• IgA tiết bảo vệ các bề mặt niêm mạc khỏi sự xâm nhập của vi sinh vật bằng cách bao phủ vi khuẩn để ngăn chặn sự bám dính vào các tế bào biểu mô, đồng thời trung hòa các độc tố vi khuẩn và các phân tử gây viêm, ví dụ như lipopolysaccharide (LPS). Tuy nhiên, có vẻ như tồn tại nhiều cơ chế chồng chéo khác cho mục đích này, vì nhiều cá thể thiếu hụt IgA không gặp phải tình trạng nhiễm trùng quá mức. (Xem ‘Đặc điểm miễn dịch bẩm sinh và thích ứng’ phía trên).
• IgA tiết thúc đẩy cân bằng nội môi tại ruột giữa vật chủ và vi khuẩn cộng sinh thông qua việc điều hòa cộng đồng vi khuẩn, tạo điều kiện cho các vi sinh vật cộng sinh phát triển trong các màng sinh học (biofilm) và ngăn chặn sự phát triển quá mức của các tác nhân gây bệnh. Nhờ khả năng hoạt động mà không kích hoạt bổ thể hay kích thích giải phóng các chất trung gian gây viêm, IgA đóng vai trò thiết yếu trong việc thiết lập các tương tác không gây viêm giữa vật chủ và vi sinh vật. (Xem ‘Cân bằng nội môi tại ruột’ phía trên).
• IgA tiết trong sữa mẹ bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi nhiễm trùng và chứa các tự kháng thể tự nhiên giúp tăng cường đáp ứng miễn dịch, đồng thời có thể điều hòa quá trình phát triển của hệ thống miễn dịch. (Xem ‘IgA tiết trong sữa mẹ’ phía trên).