Bệnh sốt phát ban dịch tễ (do rận mu)

TÓM TẮT

• Hướng truyền bệnh qua vectơ
  Sốt chấy rận là một bệnh nhiễm khuẩn gây phát ban, có khả năng dẫn đến tử vong, lây truyền qua chấy và do Rickettsia prowazekii gây ra. Các vectơ chính là Pediculosis humanus (chấy thân) và P. humanus capitis (chấy đầu), mặc dù bọ chét sóc (Orchospea howardii) có thể truyền thể rừng của bệnh từ sóc bay nhiễm khuẩn sang người. (Xem ‘Giới thiệu’ và ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
• Phân bố địa lý
  Hiện nay trên thế giới chỉ còn tồn tại một vài ổ dịch sốt chấy rận. Trong những thập kỷ gần đây, các trường hợp sốt chấy rận đã được ghi nhận tại Burundi, Rwanda, Ethiopia và các vùng cao nguyên nông thôn ở Nam Mỹ, châu Á và Algeria. Thể rừng của nhiễm R. prowazekii cũng đã được báo cáo tại Hoa Kỳ. (Xem ‘Phân bố địa lý’ ở dưới.)
• Hội chứng lâm sàng
  Nhiễm R. prowazekii gây ra hai hội chứng lâm sàng riêng biệt: một tình trạng nhiễm trùng cấp tính có khả năng diễn tiến nặng xảy ra từ 7 đến 14 ngày sau khi tiếp xúc với chấy nhiễm khuẩn, và một thể tái phát hiếm gặp gọi là bệnh Brill-Zinsser có thể xuất hiện từ 10 đến 50 năm sau đợt nhiễm trùng sơ phát. Bệnh Brill-Zinsser thường là một bệnh lý nhẹ. (Xem ‘Nhiễm R. prowazekii cấp tính’ và ‘Bệnh Brill-Zinsser’ ở dưới.)
• Triệu chứng
  Đa số bệnh nhân sốt chấy rận hoặc sốt chấy rận thể rừng có biểu hiện khởi phát sốt đột ngột, đau đầu dữ dội và mệt mỏi. Bệnh nhân nhiễm bệnh cũng có thể gặp một số triệu chứng không đặc hiệu khác bao gồm ho, đau bụng, buồn nôn và tiêu chảy. (Xem ‘Triệu chứng’ ở dưới.)
• Phát ban
  Phát ban trong sốt chấy rận điển hình bắt đầu vài ngày sau khi khởi phát triệu chứng, biểu hiện dưới dạng các ban đỏ dạng dát hoặc dát sẩn ở thân mình, sau đó lan ly tâm đến các chi. (Xem ‘Phát ban’ ở dưới.)
• Chẩn đoán
  Xét nghiệm huyết thanh học là phương pháp chẩn đoán chủ yếu vì việc phân lập R. prowazekii thường không khả thi. Cả hai thể nhiễm R. prowazekii đều liên quan đến việc tăng gấp bốn lần hiệu giá kháng thể giữa mẫu bệnh phẩm giai đoạn cấp và giai đoạn hồi phục được lấy cách nhau ít nhất hai tuần. (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
• Điều trị
  Tương tự như các bệnh rickettsia khác, tetracycline và chloramphenicol là những thuốc hiệu quả nhất để điều trị sốt chấy rận. Lựa chọn hàng đầu là doxycycline, với thời gian điều trị điển hình ít nhất là bảy ngày hoặc cho đến khi hết sốt được 48 giờ, tùy theo thời gian nào dài hơn. (Xem ‘Điều trị’ ở dưới.)
• Dự phòng
  • Kiểm soát chấy và sử dụng thuốc diệt côn trùng
    Việc loại bỏ tình trạng nhiễm chấy ở người sẽ giúp ngăn ngừa sự lây truyền sốt chấy rận. Tất cả những người nhiễm chấy và những người tiếp xúc gần với họ nên sử dụng các loại thuốc diệt côn trùng tác dụng kéo dài. (Xem ‘Diệt chấy’ ở dưới.)
  • Dự phòng bằng thuốc
    Sử dụng tetracycline để dự phòng có thể mang lại hiệu quả cao trong việc cắt đứt các đợt bùng phát sốt chấy rận. Một số chuyên gia khuyến cáo người du lịch hoặc nhân viên y tế sinh sống tại các vùng có dịch sốt chấy rận nên dùng một liều doxycycline 200 mg mỗi tuần một lần. (Xem ‘Dự phòng bằng kháng sinh’ ở dưới.)

Gói truy cập

Gói truy cập một năm

• Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
• Nội dung cập nhật liên tục.
• Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.

Mua gói truy cập

Already a member? Log in here