TÓM TẮT
Dịch tễ học
- Nốt thấp khớp là một biểu hiện ngoài khớp thường gặp của viêm khớp dạng thấp (RA). Trong lịch sử, các nốt dưới da đã xuất hiện ở khoảng 30 đến 40% bệnh nhân, nhưng các bằng chứng hạn chế cho thấy tỷ lệ này đang giảm dần trong hai thập kỷ qua. Bệnh nhân có nốt thấp khớp thường có xu hướng mắc các kiểu hình bệnh nặng hơn, bao gồm nguy cơ phá hủy khớp, phát triển các biểu hiện ngoài khớp khác, cũng như tăng tỷ lệ tử vong do tim mạch, phổi và tử vong do mọi nguyên nhân. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
Giải phẫu bệnh
- Nốt thấp khớp có hình ảnh mô học tương tự nhau ở bất kỳ vị trí nào tìm thấy. Các đặc điểm điển hình bao gồm vùng hoại tử trung tâm được bao quanh bởi các lớp tế bào đại thực bào và tế bào lympho xếp hàng rào đồng tâm. Tương tự như tình trạng viêm hoạt dịch trong RA, cơ chế bệnh sinh vẫn chưa được xác định rõ ràng nhưng có liên quan đến nhiều thành phần của miễn dịch bẩm sinh và miễn dịch thích ứng. (Xem ‘Giải phẫu bệnh và cơ chế bệnh sinh’ ở dưới.)
Chẩn đoán
- Có thể chẩn đoán các tổn thương dưới da dựa vào vị trí gần các điểm tì đè, lớp da phủ bên trên thường nguyên vẹn, khi sờ thấy chắc hoặc cứng và thường dính vào màng xương bên dưới. Mặc dù các đặc điểm mô bệnh học gần như đặc hiệu cho bệnh, nhưng việc sinh thiết hiếm khi cần thiết để chẩn đoán các nốt thấp khớp nằm trong hoặc dưới da. (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
Nốt ở phổi
- Ở những bệnh nhân có một nốt đơn độc ở phổi nhưng không có triệu chứng, chúng tôi thực hiện đánh giá toàn diện để loại trừ ung thư phổi có khả năng phẫu thuật cắt bỏ. Phương pháp tiếp cận chẩn đoán trong trường hợp này được thảo luận chi tiết hơn ở phần khác. (Xem “Đánh giá chẩn đoán nốt phổi tình cờ” và ‘Nốt ở phổi’ ở dưới.)
Sự hiện diện của nhiều nốt ở phổi cần được đánh giá kỹ lưỡng để loại trừ các bệnh nhiễm trùng có thể điều trị và các bệnh lý tân sinh có khả năng chữa khỏi. Chẩn đoán phân biệt và đánh giá những bệnh nhân này được trình bày riêng. (Xem “Đánh giá chẩn đoán nốt phổi tình cờ”.)
Nốt ở tim
- Nốt thấp khớp ở cơ tim có thể gây block dẫn truyền; các tổn thương nằm trên hoặc gần van tim có thể gây hở van hoặc các biến cố thuyên tắc. (Xem ‘Nốt ở tim’ ở dưới.)
Xử trí
- Đối với các nốt có triệu chứng, chúng tôi đề nghị tiêm tại chỗ glucocorticoid kết hợp với thuốc gây tê tại chỗ là phương pháp điều trị ban đầu (Khuyến cáo 2B). Đối với nốt dưới da không có triệu chứng, việc điều trị nhắm trực tiếp vào nốt là không cần thiết. (Xem ‘Tiếp cận chung’ và ‘Nốt dưới da không có tình trạng tăng nốt nhanh’ ở dưới.)
Một biến chứng của liệu pháp methotrexate ở một số bệnh nhân RA là làm tăng sự hình thành các nốt thấp khớp. Ở những bệnh nhân có các lựa chọn điều trị thay thế hợp lý, chúng tôi đề nghị ngưng dùng methotrexate và chuyển sang các thuốc DMARD tổng hợp có mục tiêu hoặc thuốc DMARD sinh học thay thế (Khuyến cáo 2C). Những bệnh nhân có hoạt độ bệnh khớp được kiểm soát tốt và tình trạng tăng nốt chỉ là vấn đề về thẩm mỹ có thể chọn tiếp tục liệu pháp methotrexate. (Xem ‘Tăng nốt nhanh do methotrexate’ ở dưới.)
Đối với những bệnh nhân có nốt dưới da có triệu chứng dẫn đến các biến chứng (ví dụ: loét da, chèn ép thần kinh) và không phù hợp để tiêm glucocorticoid hoặc không đáp ứng với tiêm tại chỗ, phẫu thuật cắt bỏ có thể là cần thiết. (Xem ‘Kháng liệu pháp ban đầu hoặc nốt gây biến chứng nghiêm trọng’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
