TÓM TẮT
Biểu hiện hệ thần kinh trung ương (CNS)
Đột quỵ
- Nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ và xuất huyết não tăng nhẹ ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp (RA); cơ chế đột quỵ, xử trí cấp cứu, cũng như các chiến lược dự phòng tiên phát và thứ phát tương tự như ở người không mắc viêm khớp dạng thấp. (Xem ‘Đột quỵ’ ở dưới).
Biểu hiện thần kinh trung ương ít gặp
- Các rối loạn khác của hệ thần kinh trung ương liên quan đến viêm khớp dạng thấp bao gồm bệnh lý tủy cổ do bán trật khớp đội – trục, ấn nền đốt đội, và/hoặc bán trật khớp dưới trục; viêm mạch hệ thần kinh trung ương; hạt thấp (rheumatoid nodule); viêm màng não do thấp; và hội chứng tăng độ nhớt máu. Các tình trạng này có xu hướng xảy ra cao hơn ở bệnh nhân kiểm soát bệnh kém hoặc điều trị chưa đầy đủ. (Xem ‘Biểu hiện hệ thần kinh trung ương’ ở dưới).
Khi đánh giá một bệnh nhân có các biểu hiện thần kinh trung ương, điều quan trọng cần lưu ý là các nhiễm trùng cơ hội có thể biểu hiện lâm sàng không điển hình ở những người bệnh đang điều trị ức chế miễn dịch mạn tính. Các tác nhân này bao gồm vi khuẩn, vi khuẩn lao, nấm, virus, ký sinh trùng và bệnh leukoencephalopathy đa ổ tiến xúc (PML). (Xem ‘Nhiễm trùng cơ hội ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương’ ở dưới).
Bên cạnh đó, tác dụng không mong muốn của thuốc (ví dụ: bệnh não, hội chứng bệnh não chất trắng sau hồi phục) có thể là nguyên nhân gây ra một số biểu hiện thần kinh trung ương. (Xem ‘Tác dụng liên quan đến thuốc’ ở dưới).
Biểu hiện hệ thần kinh ngoại biên
- Bệnh nhân viêm khớp dạng thấp có nguy cơ cao mắc một số bệnh lý thần kinh do chèn ép, đặc biệt là hội chứng ống cổ tay và hội chứng ống cổ chân.
- Bệnh lý đa dây thần kinh ngoại biên xa cũng có thể xuất hiện ở một số bệnh nhân viêm khớp dạng thấp.
- Tình trạng đau, bệnh lý thần kinh tiến triển nhanh, hoặc viêm đa dây thần kinh đơn ổ có thể xảy ra ở bệnh nhân biểu hiện viêm mạch do thấp. (Xem ‘Biểu hiện hệ thần kinh ngoại biên’ ở dưới).
Bệnh lý cơ
- Chứng giảm khối lượng cơ (sarcopenia) hoặc mất khối lượng cơ xương rất phổ biến ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp và có thể đi kèm với tình trạng yếu cơ. Cơ chế bệnh sinh của hiện tượng này thường do nhiều yếu tố; bệnh lý cơ do glucocorticoid là một chẩn đoán cần cân nhắc ở những bệnh nhân đang điều trị bằng glucocorticoid kéo dài. (Xem ‘Thiểu cơ’ ở dưới).
- Rất hiếm khi, viêm cơ tự miễn có thể xảy ra như một phần của hội chứngoverlap (hội chứng chồng lấp) đi kèm với viêm khớp dạng thấp. (Xem ‘Hội chứng overlap viêm cơ’ ở dưới).
