TÓM TẮT
Đường phơi nhiễm – Trẻ em tiếp xúc với chì thông qua nhiều con đường khác nhau. Mặc dù chì đã được loại bỏ khỏi xăng và sơn, nhưng sơn chứa chì vẫn là nguồn phơi nhiễm chính đối với trẻ em tại Hoa Kỳ. Đất cũng tiếp tục là một nguồn phơi nhiễm phổ biến. (Xem ‘Phơi nhiễm’ ở dưới.)
Các nguồn phơi nhiễm quan trọng khác ở trẻ em bao gồm: nồng độ chì trong máu (BLL) của mẹ cao trong thời kỳ mang thai và cho con bú, thực phẩm (bao gồm cả gia vị), nước, ô nhiễm không khí và hàm lượng chì quá mức trong đồ chơi. Một số nguồn phơi nhiễm khác ngày càng phổ biến hoặc đã được ghi nhận bao gồm nghề nghiệp của cha mẹ, sở thích cá nhân và các tập quán dân tộc như sử dụng mỹ phẩm và các bài thuốc từ nước ngoài. (Xem ‘Phơi nhiễm’ ở dưới.)
Dự phòng cấp 1 – Dự phòng cấp 1 đối với phơi nhiễm chì ở trẻ em bao gồm việc loại bỏ các nguồn nguy hại chứa chì khỏi môi trường sống của trẻ (ví dụ: các bề mặt sơn chì bao gồm cả khung cửa sổ, đất nhiễm chì, đường ống hàn chì) trước khi trẻ tiếp xúc. Lý tưởng nhất là việc loại bỏ này cần được thực hiện trước khi trẻ tiếp cận môi trường bị ô nhiễm, vì quá trình xử lý khắc phục cũng có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm. Việc trao đổi với cha mẹ/người chăm sóc chính trong thời kỳ mang thai và sau khi sinh, trước khi xuất viện, có thể giúp xác định và loại bỏ các nguồn chì trong nhà, từ đó ngăn ngừa nguy cơ tăng nồng độ BLL trong tương lai. (Xem ‘Phòng ngừa’ ở dưới.)
Dự phòng cấp 2 – Dự phòng cấp 2 bao gồm việc phát hiện sớm trẻ nhiễm độc chì thông qua sàng lọc bằng bộ câu hỏi phù hợp, xét nghiệm chì, đồng thời giảm thiểu tối đa việc tiếp xúc và hấp thu chì thêm (bảng 4A-B). Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc sàng lọc bằng bộ câu hỏi có thể thiếu chính xác; do đó, các bác sĩ lâm sàng nên ưu tiên thực hiện sàng lọc cho trẻ trong những trường hợp nghi ngờ hoặc không rõ ràng. (Xem “Các xét nghiệm sàng lọc ở trẻ em và thanh thiếu niên”, phần ‘Nhiễm độc chì’.)
Dự phòng cấp 3 – Dự phòng cấp 3 nhằm giảm thiểu các biến chứng liên quan đến ngộ độc chì thông qua liệu pháp giải độc (chelation) để loại bỏ chì khỏi máu và các mô mềm của trẻ. Liệu pháp chelation có thể giảm độc tính tức thời đối với các trường hợp nuốt phải chì cấp tính, nhưng khả năng đảo ngược các tác động suy giảm nhận thức và thần kinh do phơi nhiễm mạn tính còn hạn chế. Cần lưu ý rằng phương pháp điều trị hiệu quả nhất chính là loại bỏ nguồn chì khỏi môi trường sống của trẻ. (Xem “Nhiễm độc chì ở trẻ em: Xử trí”.)
Xử lý triệt để nguồn chì – Việc nỗ lực loại bỏ sơn chứa chì hiện có trên các bề mặt nếu không được thực hiện đúng cách có thể tạo ra nhiều bụi chì hơn, làm tăng nguy cơ phơi nhiễm và gây tăng nồng độ BLL tạm thời cho các thành viên trong gia đình. Cơ quan An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp (OSHA), Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA) và Bộ Nhà ở và Phát triển Đô thị Hoa Kỳ (HUD) đã thiết lập các hướng dẫn về loại bỏ sơn chứa chì an toàn, có thể truy cập tại đây. (Xem ‘Xử lý triệt để’ ở dưới.)
Loại bỏ chì trong môi trường là một quá trình tốn kém. Tuy nhiên, vì việc xác định trẻ nhiễm độc chì tại Hoa Kỳ hiện vẫn chưa toàn diện và điều trị không thể đảo ngược các tổn thương thần kinh nhận thức, nên xử lý môi trường vẫn là tiêu chuẩn vàng trong phòng ngừa và cần được cân nhắc thực hiện trước khi phơi nhiễm xảy ra. (Xem ‘Kinh phí xử lý’ ở dưới.)
Giáo dục và kiểm soát bụi – Những gia đình không sẵn lòng hoặc không có khả năng thuê chuyên gia xử lý nhà cửa cần được giáo dục về các phương pháp giảm thiểu phơi nhiễm chì cho trẻ và cách kiểm soát bụi trong hộ gia đình (bảng 5, bảng 6, bảng 7 và bảng 8). Tuy nhiên, hiệu quả của các can thiệp này hiện vẫn chưa rõ ràng. (Xem ‘Giáo dục và kiểm soát bụi’ ở dưới.)
