TÓM TẮT
Cơ chế bệnh sinh – Thoái hóa khớp (OA) trước đây vốn được xem đơn thuần là một quá trình “hao mòn” do thoái hóa, và vì vậy thường bị gọi nhầm là bệnh thoái hóa khớp (degenerative joint disease). Tuy nhiên, cơ chế bệnh sinh của OA phức tạp hơn nhiều so với việc chỉ là sự hao mòn đơn thuần; thuật ngữ “osteoarthritis”, với hậu tố “-itis” biểu thị một quá trình viêm, mới là cách gọi chính xác. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
OA là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây khuyết tật mạn tính ở người trưởng thành do đau và suy giảm chức năng khớp, gắn liền với những thay đổi bệnh lý đặc trưng tại các mô khớp (hình 1). Các tổn thương bệnh lý ở sụn khớp, xương, màng hoạt dịch và mô mềm xuất hiện với mức độ khác nhau ở tất cả bệnh nhân OA, cho thấy đây là một phản ứng chung của khớp đối với nhiều tác nhân gây tổn thương khác nhau. (Xem ‘Tổng quan về bệnh lý’ ở dưới.)
Yếu tố nguy cơ – Nhiều yếu tố nguy cơ có liên quan đến cơ chế bệnh sinh của OA, bao gồm: tuổi tác, chấn thương khớp, béo phì, di truyền, các yếu tố giải phẫu (như hình dạng và trục khớp) và giới tính. (Xem ‘Yếu tố nguy cơ’ và ‘Lão hóa’ ở dưới.)
Các chất trung gian gây viêm và các yếu tố liên quan – Các yếu tố tiền viêm dường như là tác nhân thúc đẩy sản sinh các enzyme phân giải protein, gây thoái hóa chất nền ngoại bào và dẫn đến phá hủy mô khớp. Mặc dù sự phá hủy và mất sụn khớp là thành phần trung tâm của OA, nhưng tất cả các mô trong khớp đều chịu ảnh hưởng theo một cách nào đó, cho thấy OA là bệnh lý của toàn bộ khớp (xem khớp như một cơ quan độc lập). Bên cạnh vai trò then chốt của các yếu tố cơ học, việc tăng áp lực hoặc áp lực bất thường lên khớp cũng kích thích các tế bào mô khớp sản sinh ra các yếu tố tiền viêm và protease, từ đó trung gian cho quá trình phá hủy mô khớp. (Xem ‘Vai trò của viêm’, ‘Các chất trung gian gây viêm’ và ‘Protease’ ở dưới.)
Một số yếu tố khác cũng góp phần thúc đẩy OA bằng cách kích hoạt các con đường gây phá hủy mô khớp hoặc ức chế khả năng sửa chữa chất nền bị tổn thương của tế bào. (Xem ‘Các con đường khác’ ở dưới.)
Ý nghĩa lâm sàng – Khi sự hiểu biết về cơ chế bệnh sinh của OA ngày càng sâu sắc, các phương pháp điều trị nhắm vào các chất trung gian cụ thể (bao gồm nhiều yếu tố tăng trưởng và cytokine khác nhau) đang được phát triển. Cho đến khi một tác nhân nhắm vào chất trung gian cụ thể của OA được chứng minh là có khả năng làm chậm hoặc ngăn chặn sự tiến triển về mặt cấu trúc, chúng ta mới có thể xác định chính xác chất trung gian nào đóng vai trò then chốt trong sự hình thành và phát triển của OA. (Xem ‘Ý nghĩa lâm sàng’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
