TÓM TẮT
Mô tả và ý nghĩa – Chảy máu định kỳ là hiện tượng xuất huyết tử cung hoặc ra máu thấm giọt xảy ra trong khoảng nghỉ hormone của phương pháp tránh thai, và có thể kéo dài từ 1 đến 4 ngày sang chu kỳ hoạt động tiếp theo. Chảy máu ngoài chu kỳ là hiện tượng xuất huyết xảy ra ngoài khoảng thời gian nghỉ hormone dự kiến. Trước khi bắt đầu bất kỳ phương pháp tránh thai nào, việc tư vấn cho bệnh nhân về tần suất, diễn tiến và ý nghĩa của hiện tượng ra máu tử cung sẽ giúp bệnh nhân tránh tâm lý thất vọng và hạn chế việc bỏ phương pháp điều trị. Việc ngưng sử dụng phương pháp tránh thai có thể khiến bệnh nhân đối mặt với nguy cơ mang thai ngoài ý muốn.
(Xem thêm ‘Mô tả các kiểu ra máu’ ở dưới.)
(Xem thêm ‘Ý nghĩa lâm sàng’ ở dưới.)
Đánh giá để loại trừ các nguyên nhân xác định – Trước khi kết luận chảy máu ngoài chu kỳ là hậu quả của việc sử dụng thuốc tránh thai nội tiết, lâm sàng cần loại trừ khả năng mang thai và các bệnh lý thực thể. Các tổn thương thường gặp gây chảy máu âm đạo ngoài chu kỳ bao gồm viêm cổ tử cung, polyp cổ tử cung, u xơ tử cung hoặc polyp tử cung. (Xem thêm ‘Đánh giá’ ở dưới.)
Xử trí ban đầu – Xử trí ban đầu bao gồm tư vấn và theo dõi, vì tình trạng ra máu thường sẽ tự hết. Cách tiếp cận chung trong quản lý chảy máu ngoài chu kỳ được tóm tắt trong sơ đồ (sơ đồ 1). Cần trấn an bệnh nhân rằng chảy máu ngoài chu kỳ khi sử dụng thuốc tránh thai không làm giảm hiệu quả tránh thai, trừ khi tình trạng này là hệ quả của việc không tuân thủ phương pháp (ví dụ: quên uống thuốc). Đối với những bệnh nhân mong muốn can thiệp tích cực, chúng tôi đề xuất dùng thử các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) không kê đơn (bảng 1). (Xem thêm ‘Xử trí ban đầu’ ở dưới.)
Xử trí khi ra máu kéo dài gây khó chịu – Đối với những bệnh nhân tiếp tục bị chảy máu ngoài chu kỳ gây khó chịu, chúng tôi một lần nữa tiến hành loại trừ các bệnh lý phụ khoa và khả năng mang thai. Sau khi xác nhận phương pháp tránh thai là nguyên nhân gây ra tình trạng này, bệnh nhân sẽ được điều trị theo tóm tắt trong sơ đồ (sơ đồ 1 và bảng 1). Những khuyến nghị này chủ yếu dựa trên kinh nghiệm lâm sàng vì các dữ liệu hiện có còn hạn chế. Chúng tôi nhìn chung thống nhất với khuyến cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) về Thực hành Lựa chọn Sử dụng Thuốc tránh thai năm 2024 (sơ đồ 2). Hướng tiếp cận sẽ phụ thuộc vào loại thuốc tránh thai cụ thể đang sử dụng. (Xem thêm ‘Cách tiếp cận của chúng tôi’ ở dưới.)
Thuốc tránh thai kết hợp estrogen-progestin – Các phương pháp tránh thai nội tiết kết hợp bao gồm thuốc uống, miếng dán xuyên da và vòng tránh thai đặt âm đạo. Chảy máu ngoài chu kỳ xảy ra ở tới 50% bệnh nhân mới bắt đầu dùng thuốc tránh thai kết hợp estrogen-progestin, nhưng tỷ lệ này giảm xuống dưới 10% sau tháng thứ ba sử dụng. Việc uống thuốc đều đặn và bỏ thuốc lá có thể giúp giảm tình trạng chảy máu ngoài chu kỳ. (Xem thêm ‘Thuốc tránh thai Estrogen-progestin’ ở dưới.)
Đối với bệnh nhân sử dụng phác đồ chu kỳ (cyclic dosing) của thuốc uống, miếng dán hoặc vòng âm đạo, hiện chưa có phương pháp tối ưu nhất để điều trị chảy máu ngoài chu kỳ kéo dài. Chúng tôi đề xuất thử nghiệm theo thứ tự ưu tiên sau: dùng NSAIDs, chuyển sang vòng tránh thai âm đạo (đối với bệnh nhân đang dùng thuốc uống), và cuối cùng là thay đổi liều lượng hoặc công thức thuốc. (Xem thêm ‘Phụ nữ sử dụng phác đồ chu kỳ’ ở dưới.)
Đối với bệnh nhân sử dụng phác đồ liên tục hoặc chu kỳ kéo dài, hầu hết tình trạng chảy máu ngoài chu kỳ sẽ tự hết theo thời gian. Với những bệnh nhân muốn can thiệp tích cực, có một số dữ liệu hạn chế ủng hộ việc thử dùng một khoảng nghỉ hormone ngắn hoặc thay đổi liều/công thức thuốc. Hiện chưa có dữ liệu so sánh hai chiến lược này. Chúng tôi thường đề xuất thử nghỉ hormone từ 3 đến 4 ngày, với điều kiện bệnh nhân đã sử dụng phương pháp này ít nhất 21 ngày, vì việc tạm dừng và tái bắt đầu một phương pháp đang dùng tương đối dễ dàng. (Xem thêm ‘Phụ nữ sử dụng phác đồ liên tục hoặc kéo dài’ ở dưới.)
Depot medroxyprogesterone acetate (DMPA) – Đối với người dùng DMPA có chảy máu ngoài chu kỳ, chúng tôi cân nhắc theo dõi vì các đợt ra máu thường sẽ giảm dần theo thời gian. Với những trường hợp muốn can thiệp tích cực hơn ngoài NSAIDs, chúng tôi đề xuất thử nghiệm theo thứ tự: bổ sung estrogen, dùng acid mefenamic, và sau đó là acid tranexamic. (Xem thêm ‘Các lựa chọn điều trị’ ở dưới.)
Que cấy progestin – Bệnh nhân sử dụng que cấy giải phóng progestin cần được tư vấn rằng ra máu bất thường là tác dụng phụ thường gặp, không nguy hiểm và thường cải thiện trong năm đầu tiên sử dụng. Đối với bệnh nhân muốn điều trị chảy máu ngoài chu kỳ, chúng tôi đề xuất thử dùng NSAIDs, sau đó là bổ sung estrogen. (Xem thêm ‘Quản lý’ ở dưới.)
Thuốc tránh thai chỉ chứa progestin (POPs) – Chúng tôi tư vấn bệnh nhân nên uống POPs vào một khung giờ cố định mỗi ngày để giảm thiểu chảy máu ngoài chu kỳ. Với những bệnh nhân ra máu kéo dài gây khó chịu, chúng tôi đề nghị chuyển sang phương pháp tránh thai khác, mặc dù việc bổ sung estrogen có thể là lựa chọn hợp lý cho một số bệnh nhân. (Xem thêm ‘Thuốc tránh thai chỉ chứa progestin’ ở dưới.)
Thiết bị tử cung (IUD) – Đối với bệnh nhân muốn điều trị chảy máu ngoài chu kỳ liên quan đến dụng cụ tử cung, chúng tôi chỉ định dùng NSAIDs với ibuprofen 400 mg, naproxen 250 mg hoặc acid mefenamic 500 mg, uống 3 lần/ngày trong vòng 5 đến 7 ngày. (Xem thêm ‘Thiết bị tử cung’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
