TÓM TẮT
Định nghĩa – Đau khi quan hệ tình dục ở nữ giới (FSP) là tình trạng đau vùng âm hộ, âm đạo hoặc vùng chậu xuất hiện hoặc trầm trọng hơn trong quá trình tiếp xúc tình dục. Những người mắc rối loạn đau tình dục thường gặp cảm giác đau tại cơ quan sinh dục ngay trước, trong hoặc sau khi giao hợp hoặc các hoạt động tình dục khác có tác động đến âm vật, âm hộ, âm đạo và/hoặc tầng sinh môn. Cơn đau có thể từ mức độ nhẹ đến nặng, lan tỏa hoặc khu trú, xuất hiện suốt đời hoặc mới khởi phát, vô căn hoặc thứ phát. Đau nông được mô tả là đau ở vị trí giải phẫu phía xa (distal), trong khi đau sâu là đau ở vị trí giải phẫu phía gần (proximal). (Xem ‘Định nghĩa và thuật ngữ’ ở dưới.)
Tiếp cận chẩn đoán – FSP có nhiều nguyên nhân gây bệnh; các nguyên nhân này có thể đơn lẻ hoặc phối hợp (bảng 1). Việc đánh giá chi tiết cho bệnh nhân FSP được trình bày trong một phần riêng. (Xem “Đau khi quan hệ tình dục ở nữ giới: Đánh giá”.)
Tóm tắt các yếu tố cần xem xét bao gồm (xem ‘Tiếp cận chẩn đoán’ ở dưới):
- Vị trí giải phẫu – Đau có thể ở vị trí nông, sâu hoặc cả hai.
- FSP xác định được nguyên nhân so với FSP vô căn – Bệnh nhân FSP có thể được chia thành nhóm có nguyên nhân gây triệu chứng rõ ràng và nhóm FSP vô căn.
- Nguyên nhân không do sản phụ khoa – Ngoài các nguồn gốc từ sản phụ khoa, FSP có thể gây ra bởi các bệnh lý tiêu hóa, tiết niệu, nhiễm trùng và thần kinh.
- Sự chồng lấp với các hội chứng đau mạn tính – FSP có thể là một đặc điểm lâm sàng của các quá trình hoặc hội chứng đau mạn tính khác, bao gồm đau vùng chậu do cơ mạc, hội chứng đau bàng quang (BPS) và hội chứng xơ cơ.
FSP nông (tức là đau phía xa) – FSP nông là tình trạng đau giới hạn ở âm hộ hoặc cửa âm đạo, thường xảy ra khi thâm nhập âm đạo hoặc có thể ngăn cản việc thâm nhập. Các nguyên nhân phổ biến gây đau tình dục nông bao gồm: giảm nồng độ estrogen, giảm tiết dịch nhờn, đau âm hộ vô căn, thay đổi giải phẫu âm đạo (dị tật bẩm sinh, bệnh lý da và thay đổi sau thủ thuật), và hội chứng đau vùng chậu do cơ mạc (MPPS). (Xem ‘Đau giao hợp nông (đau tình dục phía xa)’ ở dưới.)
(Xem thêm ‘Giảm estrogen huyết thanh’ ở dưới.)
(Xem thêm ‘Giảm tiết dịch nhờn’ ở dưới.)
(Xem thêm ‘Hẹp hoặc tắc nghẽn lỗ âm đạo’ ở dưới.)
FSP sâu (tức là đau phía gần) – FSP sâu là tình trạng đau sâu trong âm đạo, tử cung hoặc vùng chậu liên quan đến hoạt động tình dục (trong hoặc sau khi thâm nhập và/hoặc khi thâm nhập sâu). Cả bệnh lý sản phụ khoa và các phương pháp điều trị tương ứng đều có thể liên quan đến đau giao hợp sâu. Các nguyên nhân bao gồm, nhưng không giới hạn ở: lạc nội mạc tử cung, khối u phần phụ, các thay đổi liên quan đến viêm vùng chậu, u xơ tử cung, bệnh lý ác tính, cũng như các thủ thuật hoặc điều trị cho các bệnh lý này. (Xem ‘Đau giao hợp sâu (đau tình dục phía gần)’ ở dưới.)
Các hội chứng tăng nhạy cảm với đau – FSP có thể là triệu chứng của cả hội chứng đau vùng chậu nông và sâu, bao gồm đau âm hộ vô căn (vulvodynia), MPPS và hội chứng kích thích sinh dục kéo dài (PGAD). (Xem ‘Các tình trạng khác góp phần làm tăng cảm giác đau’ ở dưới.)
Nguyên nhân không do sản phụ khoa của FSP – FSP có thể có nguyên nhân do sản phụ khoa hoặc không do sản phụ khoa, và những nguyên nhân này có thể chồng lấp ở một số bệnh nhân. Nhìn chung, các nguyên nhân gây đau vùng chậu mạn tính (tiết niệu, tiêu hóa, thần kinh, cơ xương khớp, mạch máu) cũng có thể góp phần gây ra FSP (bảng 2).
Các yếu tố góp phần gây FSP – Sự hiện diện của bạo lực bạn tình (IPV) và bệnh lý tâm thần có thể trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng đau tình dục bất kể nguyên nhân nào. (Xem ‘Các yếu tố tâm lý xã hội’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
