Tổng quan

Các con đường bổ thể

Cập nhật lần cuối vào

15 Tháng 10, 2026

MỤC LỤC

TÓM TẮT

Chức năng của hệ thống bổ thể

Hệ thống bổ thể là một hệ thống phòng vệ vật chủ cổ xưa, có vai trò gây viêm và làm biến đổi màng tế bào, đồng thời là một phần của cả miễn dịch bẩm sinh và miễn dịch thích ứng. Ngày nay, vai trò của hệ thống bổ thể ngày càng được công nhận rộng rãi trong việc định hướng đáp ứng miễn dịch thích ứng, loại bỏ tế bào tổn thương, tái tạo mô và hình thành tân mạch. (Xem ‘Chức năng sinh học của bổ thể’ ở dưới).

Ba con đường hoạt hóa chính

Hệ thống bổ thể được chia thành ba con đường hoạt hóa chính: con đường cổ điển, con đường lectin và con đường nhánh thay thế (hình 1). Mỗi con đường được hoạt hóa bởi một tập hợp các điều kiện riêng biệt, nhưng cả ba con đường đều dẫn đến việc tạo ra môi trường viêm, lắng đọng một lượng lớn C3 lên tế bào đích (hiện tượng opsonin hóa) và gây rối loạn màng tế bào, bao gồm cả quá trình dung giải qua phức hợp tấn công màng (MAC). (Xem ‘Tấn công (phức hợp tấn công màng)’ ở dưới).

Con đường cổ điển

Con đường cổ điển được hoạt hóa khi phân tử C1q trong phức hợp C1 gắn vào vùng Fc của immunoglobulin G (IgG) hoặc immunoglobulin M (IgM) có trong các phức hợp miễn dịch. (Xem ‘Con đường cổ điển’ ở dưới).

Con đường lectin

Con đường lectin được hoạt hóa khi các collectin và ficolin gắn vào các gốc đường trên bề mặt mác nguyên sinh (tác nhân gây bệnh), dẫn đến sự tham gia của các men protease serine gắn với lectin liên kết mannose (MASP), tương tự như C1r và C1s trong con đường cổ điển. (Xem ‘Con đường lectin’ ở dưới).

Con đường nhánh thay thế

Con đường nhánh thay thế không đòi hỏi sự hiện diện của kháng thể hay tiếp xúc với vi sinh vật để khởi phát hoạt hóa. Thay vào đó, C3 liên tục được tự hoạt hóa (hiện tượng rò rỉ C3 – C3 tickover) ở mức độ thấp, quá trình này sẽ được khuếch đại nhanh chóng khi có mặt vi sinh vật, tế bào chủ bị tổn thương, hoặc do thiếu hụt protein điều hòa bổ thể. Sự lắng đọng C3b lên tế bào đích bằng bất kỳ cơ chế nào (thường thông qua con đường cổ điển hoặc con đường lectin) đều có thể được khuếch đại hiệu quả nhờ vòng phản hồi của con đường nhánh thay thế. (Xem ‘Con đường thay thế’ ở dưới).

Các con đường bổ sung

Tồn tại các con đường bổ sung khác có khả năng kích hoạt hệ thống bổ thể, chẳng hạn như hoạt hóa C5 thông qua thrombin. Các cơ chế này có thể góp phần thúc đẩy các phản ứng viêm tại các mô cụ thể và đóng vai trò quan trọng ở bệnh nhân có khiếm khuyết di truyền của một thành phần bổ thể nào đó. (Xem ‘Con đường bổ sung’ ở dưới).

Already a member? Log in here