TÓM TẮT
Thuật ngữ và căn nguyên – Xuất huyết tử cung không rụng trứng đặc trưng bởi tình trạng ra máu kinh không theo chu kỳ và là một chẩn đoán loại trừ. Hiện tượng ra máu kinh không theo chu kỳ xảy ra khi quá trình sản xuất steroid sinh dục không đồng bộ. Sự chưa trưởng thành của trục hạ đồi – tuyến yên – buồng trứng (HPO) là nguyên nhân phổ biến nhất gây xuất huyết tử cung không rụng trứng ở trẻ vị thành niên (Hình 1). (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
Đánh giá trước điều trị – Việc loại trừ khả năng mang thai và nhiễm trùng vùng chậu là rất quan trọng trước khi bắt đầu điều trị xuất huyết tử cung không rụng trứng. Nếu chưa thực hiện, cần tiến hành đánh giá các nguyên nhân khác gây xuất huyết tử cung bất thường (Bảng 1). (Xem ‘Đánh giá trước điều trị’ ở dưới và “Xuất huyết tử cung bất thường ở trẻ vị thành niên: Đánh giá và tiếp cận chẩn đoán”, mục ‘Tiếp cận chẩn đoán’.)
Xử trí xuất huyết tử cung không rụng trứng mức độ nhẹ đến trung bình – Việc xử trí cấp tính đối với xuất huyết tử cung không rụng trứng mức độ nhẹ đến trung bình tùy thuộc vào mức độ ra máu, nguyện vọng của bệnh nhân và người chăm sóc, cũng như nhu cầu tránh thai:
- Xuất huyết mức độ nhẹ – Đặc trưng bởi lượng máu kinh tăng nhẹ hoặc vừa, thời gian hành kinh kéo dài hơn bình thường hoặc chu kỳ ngắn lại trong hơn hai tháng. Nồng độ Hemoglobin thường ở mức bình thường (≥12 g/dL) nhưng có thể giảm nhẹ (10 đến 12 g/dL). (Xem ‘Phân loại mức độ xuất huyết’ ở dưới.)
Hầu hết bệnh nhân xuất huyết nhẹ không cần điều trị và có thể quản lý bằng cách theo dõi, trừ khi bệnh nhân có nhu cầu tránh thai hoặc điều hòa kinh nguyệt. (Xem ‘Xuất huyết nhẹ’ ở dưới.)
- Xuất huyết mức độ trung bình – Đặc trưng bởi lượng máu kinh tăng vừa hoặc nhiều, hành kinh kéo dài hoặc thường xuyên (1 đến 3 tuần một lần). Nồng độ Hemoglobin thường ≥10 g/dL và <12 g/dL. (Xem ‘Phân loại mức độ xuất huyết’ ở dưới và ‘Xuất huyết trung bình’ ở dưới.)
Đối với bệnh nhân xuất huyết tử cung không rụng trứng mức độ trung bình hiện không ra máu cấp tính, chúng tôi đề nghị sử dụng thuốc tránh thai đường uống phối hợp estrogen-progestin hoặc liệu pháp hormone chỉ chứa progestin hơn là đặt dụng cụ tử cung (IUD) hoặc các thuốc khác để xử trí ban đầu (Khuyến cáo 2C).
Đối với bệnh nhân xuất huyết tử cung không rụng trứng mức độ trung bình đang ra máu cấp tính, chúng tôi đề nghị sử dụng thuốc tránh thai đường uống phối hợp estrogen-progestin hơn là liệu pháp chỉ chứa progestin hoặc các lựa chọn khác để xử trí ban đầu (Khuyến cáo 2C). Phương pháp phối hợp estrogen-progestin được ưu tiên vì thành phần estrogen giúp cầm máu tốt hơn.
Các lựa chọn chỉ chứa progestin là giải pháp thay thế chấp nhận được cho những bệnh nhân có chống chỉ định với estrogen.
Xử trí xuất huyết mức độ nặng – Xuất huyết tử cung không rụng trứng mức độ nặng đặc trưng bởi tình trạng ra máu kinh nhiều và kéo dài, có thể hoặc không gây mất ổn định huyết động. Nồng độ Hemoglobin thường <10 g/dL. (Xem ‘Phân loại mức độ xuất huyết’ ở dưới và ‘Xử trí xuất huyết tử cung không rụng trứng mức độ nặng’ ở dưới.)
Chỉ định nhập viện cho bệnh nhân xuất huyết tử cung không rụng trứng mức độ nặng bao gồm: mất ổn định huyết động, nồng độ hemoglobin <7 g/dL hoặc <10 g/dL kèm theo xuất huyết nặng đang diễn tiến, thiếu máu có triệu chứng, cần dùng estrogen liên hợp đường tĩnh mạch (IV), hoặc cần can thiệp ngoại khoa. (Xem ‘Chỉ định nhập viện’ ở dưới.)
Ở những bệnh nhân xuất huyết tử cung không rụng trứng mức độ nặng, chúng tôi đề nghị sử dụng phối hợp estrogen-progestin với 30 đến 35 mcg ethinyl estradiol làm can thiệp ban đầu thay vì các liệu pháp nội khoa khác hoặc phẫu thuật (Khuyến cáo 2C). Liệu pháp hormone thường ức chế xuất huyết nặng đủ nhanh để không cần đến các thuốc cầm máu và/hoặc can thiệp phẫu thuật vốn có nguy cơ cao hơn. (Xem ‘Liệu pháp hormone’ ở dưới.)
Progestin đường uống đơn thuần và estrogen đường tĩnh mạch là những lựa chọn thay thế hợp lý. (Xem ‘Các lựa chọn thay thế’ ở dưới.)
Thiếu máu – Thiếu máu thường gặp ở bệnh nhân xuất huyết tử cung không rụng trứng và cần được điều trị bằng cách bổ sung sắt. (Xem “Nhu cầu sắt và thiếu sắt ở trẻ vị thành niên”.)
Theo dõi dài hạn – Việc theo dõi và tái khám dài hạn là cần thiết để ngăn ngừa các di chứng tiềm tàng của xuất huyết tử cung không rụng trứng không được điều trị (ví dụ: thiếu máu mạn tính, ung thư nội mạc tử cung). Nếu liệu pháp hormone được ngưng sau khi đã thiết lập được chu kỳ kinh nguyệt đều, có thể bắt đầu lại nếu tình trạng xuất huyết tử cung không rụng trứng tái phát.
Nếu ngưng liệu pháp hormone và kinh nguyệt không xuất hiện trong hơn ba tháng (và xét nghiệm thử thai âm tính), bệnh nhân cần được đánh giá nội tiết và dùng một đợt progestin để gây chảy máu rút. (Xem ‘Theo dõi dài hạn’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
