TÓM TẮT
- Diễn biến tự nhiên
Bệnh do cytomegalovirus (CMV) liên quan đến AIDS hầu như luôn là kết quả của sự tái hoạt tình trạng nhiễm tiềm ẩn. Bệnh lý tổn thương cơ quan đích có khả năng bắt nguồn từ sự lan truyền CMV qua đường máu. (Xem ‘Natural history’ ở dưới.)
- Yếu tố nguy cơ
Các yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh CMV bao gồm tình trạng nhiễm CMV huyết và suy giảm miễn dịch nặng, đặc biệt khi số lượng tế bào CD4 dưới 50 tế bào/\(\text{microL}\). (Xem ‘Risk factors’ ở dưới.)
- Biểu hiện lâm sàng
Bệnh CMV có thể ảnh hưởng đến bất kỳ vị trí nào của ống tiêu hóa; tuy nhiên, các vị trí thường gặp nhất bao gồm thực quản và đại tràng. (Xem ‘Clinical manifestations’ ở dưới.)
- Chẩn đoán
Chẩn đoán bệnh lý tiêu hóa do CMV dựa trên bộ ba triệu chứng sau: triệu chứng lâm sàng của bệnh lý tiêu hóa, quan sát thấy các ổ loét hoặc vết xước trên nội soi, và kết quả giải phẫu bệnh cho thấy sự phá hủy mô cùng các thể vùi virus. (Xem ‘Diagnosis and differential diagnosis’ ở dưới.)
- Xét nghiệm bổ sung
Các xét nghiệm huyết thanh học và định lượng tải lượng virus CMV phần lớn không mang lại giá trị hữu ích trên lâm sàng. (Xem ‘Additional testing’ ở dưới.)
- Đánh giá nhãn khoa
Bệnh nhân mắc bệnh CMV ngoài mắt thường đồng thời bị viêm võng mạc do CMV. Do đó, bất kỳ bệnh nhân nào được chẩn đoán mắc bệnh lý tiêu hóa do CMV đều cần được khám mắt chuyên khoa một cách bài bản. (Xem ‘Ophthalmologic evaluation in all patients with CMV disease’ ở dưới.)
- Điều trị
- Liệu pháp khởi đầu (Induction therapy)
Đối với bệnh nhân mắc bệnh lý tiêu hóa do CMV, chúng tôi đề xuất sử dụng liệu pháp khởi đầu bằng ganciclovir hoặc valganciclovir thay vì foscarnet (Khuyến cáo 2B); do foscarnet có chi phí cao hơn, bất tiện hơn và đi kèm nguy cơ độc tính trên thận. Những bệnh nhân không dung nạp thuốc này có thể chuyển sang thuốc kia. Liều lượng và thời gian điều trị đã được thảo luận chi tiết ở trên. (Xem ‘Induction therapy’ ở dưới.)
Đối với những bệnh nhân có khả năng dung nạp và hấp thu thuốc đường uống, chúng tôi đề xuất khởi đầu điều trị bằng valganciclovir đường uống thay vì ganciclovir đường tĩnh mạch (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘The use of oral therapy’ ở dưới.)
- Liệu pháp duy trì (Maintenance therapy)
Ở những bệnh nhân hoàn thành đợt điều trị khởi đầu cho bệnh lý tiêu hóa do CMV (không kèm viêm võng mạc), chúng tôi đề xuất không duy trì điều trị bằng thuốc kháng virus (Khuyến cáo 2C). Tuy nhiên, đối với bệnh nhân tái phát bệnh lý tiêu hóa do CMV, chúng tôi có đề xuất duy trì điều trị bằng valganciclovir đường uống sau khi lặp lại liệu pháp khởi đầu (Khuyến cáo 2C). Ở những bệnh nhân đang điều trị bằng thuốc kháng virus ARV (antiretroviral therapy) có số lượng tế bào CD4 duy trì >100 tế bào/\(\text{microL}\) (trong sáu tháng trở lên), chúng tôi đề xuất ngừng sử dụng valganciclovir (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Maintenance therapy’ ở dưới.)
- Liệu pháp khởi đầu (Induction therapy)
- Bắt đầu điều trị kháng virus ARV
Ở những bệnh nhân chưa điều trị ARV và không bị viêm võng mạc do CMV, chúng tôi đề xuất bắt đầu liệu pháp ARV cho bệnh HIV ngay khi họ có thể dung nạp và hấp thu thuốc đường uống (Khuyến cáo 2C). Đối với những trường hợp kèm theo viêm võng mạc do CMV, thời điểm bắt đầu ARV chưa thực sự rõ ràng và sẽ được thảo luận ở phần khác. (Xem ‘When to initiate ART’ ở dưới và “Điều trị viêm võng mạc do cytomegalovirus liên quan đến AIDS”, phần ‘Khi nào bắt đầu liệu pháp kháng virus’.)
- Theo dõi bệnh nhân
Bệnh nhân mắc bệnh lý tiêu hóa do CMV liên quan đến AIDS cần được theo dõi sự cải thiện của các triệu chứng cũng như độc tính của thuốc. (Xem ‘Patient monitoring’ ở dưới.)
- Triệu chứng kháng thuốc / trơ điều trị
Nếu nghi ngờ kháng thuốc ở những bệnh nhân không đáp ứng với liệu pháp chống CMV, chúng tôi áp dụng phác đồ kết hợp giữa ganciclovir và foscarnet. (Xem ‘Treatment failure’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
