TÓM TẮT
Bối cảnh
- Siêu âm nội soi (EUS) phát hiện các tổn thương của viêm tụy mạn (VTM) thể nhẹ mà các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác hoặc xét nghiệm chức năng có thể không phát hiện được, nhưng có thể được xác định chắc chắn qua mô bệnh học. Mặc dù vậy, việc chẩn đoán viêm tụy mạn “giai đoạn sớm” dựa đơn thuần vào các dấu hiệu trên EUS vẫn còn nhiều tranh cãi. (Xem ‘Tiêu chuẩn vàng’ ở dưới).
Đặc điểm siêu âm của viêm tụy mạn
- Có nhiều đặc điểm siêu âm gợi ý sự hiện diện của viêm tụy mạn. Ngưỡng chẩn đoán viêm tụy mạn dựa vào EUS có thể thay đổi (ví dụ: $\ge 3$, $\ge 4$, hoặc $\ge 5$ tiêu chuẩn). Các tiêu chuẩn chẩn đoán viêm tụy mạn trên EUS bao gồm (xem ‘Ngưỡng chẩn đoán hoặc loại trừ viêm tụy mạn bằng EUS’ ở dưới):
Bất thường về mô nhụy (parenchyma):
- Ổ tăng âm
- Dải tăng âm
- Bờ tiểu thùy
- Nang
Bất thường về ống tụy:
- Giãn ống tụy chính
- Ống tụy không đều
- Thành ống tụy tăng âm
- Nhánh bên nhìn thấy được
- Sỏi
Chẩn đoán phân biệt
- Viêm tụy mạn có các đặc điểm lâm sàng và hình ảnh học tương tự với ung thư tụy. Do đó, có thể xảy ra tình trạng nhầm lẫn trong chẩn đoán, dẫn đến việc phẫu thuật cắt bỏ không cần thiết ở những người mắc viêm tụy mạn. Sự ra đời của các kỹ thuật lấy mẫu dưới hướng dẫn của EUS bằng chọc hút bằng kim nhỏ và/hoặc sinh thiết đã phần lớn khắc phục được vấn đề này vì việc lấy mẫu có thể cung cấp chẩn đoán xác định dựa trên mô bệnh học. (Xem ‘Phân biệt với ung thư tụy’ ở dưới và “Biểu hiện lâm sàng, chẩn đoán và phân giai đoạn ung thư biểu mô tuyến tụy ngoại tiết”, phần ‘Tiếp cận chẩn đoán’).
