TÓM TẮT
- Dị ứng phụ gia thực phẩm rất ít gặp
Trong số hàng nghìn phụ gia thực phẩm đang được sử dụng, chỉ có một số ít có liên quan đến các phản ứng dị ứng hoặc giả dị ứng. Triệu chứng bao gồm mày đay và/hoặc phù mạch, cơn hen phế quản và phản vệ. Tuy nhiên, dị ứng với thành phần dinh dưỡng trong thực phẩm có khả năng xảy ra cao hơn nhiều so với dị ứng chất phụ gia, do đó cần phải xem xét yếu tố này đầu tiên trong chẩn đoán phân biệt. (Xem ‘Tổng quan’ ở dưới).
- Đặc điểm lâm sàng gợi ý dị ứng thực sự
Các dấu hiệu gợi ý bệnh nhân đang phản ứng với phụ gia thực phẩm bao gồm: phản ứng xuất hiện trong vòng từ vài phút đến vài giờ sau khi ăn, tiền sử rõ ràng về các phản ứng tương tự với nhiều loại thực phẩm có vẻ không liên quan, và phản ứng xảy ra khi ăn các loại thực phẩm chế biến sẵn thương mại nhưng lại dung nạp tốt khi tự nấu tại nhà. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới).
- Mày đay mạn tính không phải do dị ứng phụ gia thực phẩm
Các nghiên cứu lớn trên nhóm bệnh nhân mày đay/phù mạch mạn tính cho thấy các triệu chứng không bắt nguồn từ phụ gia thực phẩm, mặc dù thực phẩm và phụ gia thực phẩm có thể làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh ở một tỷ lệ nhỏ bệnh nhân. Những bệnh nhân mắc mày đay/phù mạch vô căn tái phát có triệu chứng kháng trị, nặng, hoặc phụ thuộc vào glucocorticoid để kiểm soát triệu chứng và xuất hiện tình trạng bùng phát triệu chứng sau khi ăn nên được chuyển đến chuyên khoa dị ứng để đánh giá chuyên sâu hơn. (Xem ‘Mày đay/phù mạch’ ở dưới).
- Một số chất phụ gia có thể gây ra các phản ứng hen phế quản:
Sulfid có thể gây ra các cơn hen phế quản tiềm ẩn mức độ nghiêm trọng ở khoảng 5% bệnh nhân hen phế quản, trong khi những người không mắc hen hiếm khi bị ảnh hưởng. Bệnh nhân nhạy cảm với sulfid thường mắc hen phế quản nặng và/hoặc phụ thuộc corticoid. Bệnh nhân hen phế quản xuất hiện các đợt cấp sau khi tiếp xúc rõ ràng với sulfid nên được tư vấn tránh các thực phẩm chứa sulfid (bảng 3) và (nếu có thể) chuyển đến bác sĩ chuyên khoa dị ứng có kinh nghiệm đánh giá tình trạng nhạy cảm với sulfid. (Xem ‘Sulfid và các hợp chất liên quan’ ở dưới).
Chất bảo quản natri benzoate (E211) và các hương liệu bạc hà cay (spearmint, peppermint), tinh dầu bạc hà (menthol) đều từng được ghi nhận trong một hoặc hai báo cáo ca bệnh về khả năng gây triệu chứng hen phế quản, được hỗ trợ bởi các quy nghiệm pháp kích thích (challenge procedures). (Xem ‘Triệu chứng hen phế quản’ ở dưới).
- Phản vệ
Phản vệ đã được ghi nhận đối với các chất annatto (E160b), carmine (E120), nghệ tây, erythritol (ERT), gôm đậu guar (E412), hạt mã đề (psyllium), carrageenan, bột đậu lupin, gelatin và pectin. Các chất phụ gia “tự nhiên” này có nguồn gốc từ thực vật, côn trùng hoặc động vật, và các phản ứng được cho là qua trung gian globulin miễn dịch E (IgE). Sulfid cũng có liên quan trong một số rất ít các ca phản vệ. (Xem ‘Phản vệ’ ở dưới).
- Đánh giá và chẩn đoán
Quy trình đánh giá dị ứng phụ gia thực phẩm bao gồm khai thác tiền sử lâm sàng chi tiết và có trọng tâm, thăm khám thực thể, có thể làm test da với thực phẩm hoặc phụ gia thực phẩm đơn lẻ, và trong một số trường hợp là thực hiện test kích thích có giám sát. Các kỹ thuật test và kích thích nên được thực hiện bởi chuyên gia dị ứng vì các phương pháp này đòi hỏi phải được đào tạo và có kinh nghiệm để diễn giải chính xác, đồng thời có tiềm năng gây ra các phản ứng dị ứng ở những bệnh nhân rất nhạy cảm. (Xem ‘Đánh giá và chẩn đoán’ ở dưới).
- Quản lý và điều trị
Điều trị thường bao gồm việc tránh sử dụng các loại thực phẩm chế biến sẵn có nguy cơ chứa chất phụ gia đang nghi ngờ. Bệnh nhân cần được giáo dục về các loại thực phẩm thông dụng chứa chất phụ gia đó, cũng như tất cả các tên gọi thay thế liên quan của chất phụ gia đó. Đối với bệnh nhân hen phế quản, việc kiểm soát tốt hen là một khía cạnh quan trọng trong chăm sóc y tế. Tất cả bệnh nhân từng trải qua phản vệ phải được cung cấp bút tiêm epinephrine tự động và được hướng dẫn cách sử dụng cũng như thời điểm cần dùng. (Xem ‘Quản lý’ ở dưới).
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
