TÓM TẮT
Đại cương
- Mục tiêu điều trị chứng co thắt tâm vị (achalasia) là làm giảm áp lực nghỉ của cơ thắt thực quản dưới (LES) xuống mức mà cơ thắt này không còn cản trở sự di chuyển của thức ăn đi xuống (hình 1). Điều này có thể đạt được bằng cách phá vỡ cơ học các thớ cơ của LES (ví dụ: mở cơ vòng thực quản qua nội soi đường miệng [E-POEM], phẫu thuật mở cơ, nong bằng bóng) hoặc bằng cách làm giảm áp lực LES bằng thuốc (ví dụ: tiêm độc tố botulinum hoặc dùng thuốc giãn mạch nitrat đường uống). Phương pháp lựa chọn giữa các hình thức điều trị này sẽ được thảo luận chi tiết ở phần khác. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới và “Overview of the management of achalasia”.)
Nong bằng bóng:
- Dụng cụ: Trước khi tiến hành nong bằng bóng qua nội soi cho cơ thắt thực quản dưới (LES), chúng tôi thực hiện nội soi tiêu hóa trên (nội soi thực quản – dạ dày – tá tràng) bằng ống soi ánh sáng trắng độ nét cao tại phòng nội soi có trang bị máy soi huỳnh quang. (Xem ‘Thiết bị’ ở dưới và “Overview of upper gastrointestinal endoscopy (esophagogastroduodenoscopy)”.) Dụng cụ nong thường được sử dụng tại Hoa Kỳ là hệ thống bóng Rigiflex (hình ảnh 1).
- Kỹ thuật thực hiện: Ngoài việc thăm khám bằng nội soi, các bước tiến hành nong bằng bóng bao gồm: đưa dây dẫn đường (guidewire) qua ống soi trên, chuẩn bị bóng nong, luồn bóng qua dây dẫn đường, đặt bóng vắt ngang qua cơ thắt thực quản dưới (LES), tiến hành nong và kiểm tra lại LES sau khi nong (hình 2). (Xem ‘Technical aspects’ ở dưới.)
- Hiệu quả: Dữ liệu về hiệu quả điều trị được trình bày ở phần riêng. (Xem “Overview of the management of achalasia”, section on ‘Pneumatic dilation’.)
- Biến cố bất lợi: Nong bằng bóng nhìn chung là một thủ thuật an toàn khi được thực hiện tại các trung tâm lớn bởi các bác sĩ nội soi giàu kinh nghiệm. Trong phân tích gộp, tỷ lệ ước tính xảy ra các biến cố bất lợi nghiêm trọng là 4,2%, bao gồm thủng thực quản và đau sau xương ức dữ dội. (Xem ‘Biến cố bất lợi’ ở dưới.)
Tiêm độc tố botulinum vào cơ thắt thực quản dưới (LES)
- Chỉ định: Phương pháp tiêm độc tố botulinum vào LES thường dành cho những bệnh nhân mắc chứng co thắt tâm vị nhưng không có chỉ định điều trị triệt để hơn do các bệnh lý đi kèm. (Xem ‘Clinical applications’ ở dưới và “Overview of the management of achalasia”.)
- Cơ chế tác dụng và các dạng bào chế: Độc tố botulinum là một độc tố thần kinh ức chế sự giải phóng acetylcholine từ các tận cùng thần kinh. Dược lý học của độc tố botulinum và các dạng bào chế hiện có được trình bày ở các phần riêng: (Xem “Overview of botulinum toxin for cosmetic indications”, section on ‘Mechanism of action’.) (Xem “Overview of botulinum toxin for cosmetic indications”, section on ‘Formulations’.)
- Cách thức dùng thuốc: Đối với các mũi tiêm vào LES, chúng tôi thường sử dụng tổng liều 100 đơn vị độc tố botulinum (dạng bào chế onabotulinumtoxinA) được pha loãng thành bốn đến năm ống nhỏ, mỗi ống 1 mL (tương đương khoảng 20 đơn vị/1 mL). (Xem ‘Administration’ ở dưới.) Kỹ thuật nội soi bao gồm: thực hiện nội soi chẩn đoán đường tiêu hóa trên, quan sát rõ LES, đưa kim tiêm xơ hóa vào đoạn xa thực quản, đâm kim vào vùng mục tiêu của LES, tiến hành tiêm độc tố botulinum vào từng trong bốn 1/4 chu vi của LES, rút kim tiêm xơ và sau đó rút ống soi trên ra ngoài (hình ảnh 2).
- Hiệu quả: Dữ liệu về hiệu quả được trình bày ở phần riêng. (Xem “Overview of the management of achalasia”, section on ‘Botulinum toxin injection’.)
- Biến cố bất lợi: Các dữ liệu cho thấy việc sử dụng tiêm độc tố botulinum vào LES là an toàn. Các biến cố bất lợi thường gặp có mức độ từ nhẹ, bao gồm đau ngực tự giới hạn (với tỷ lệ dao động từ 5 đến 25%) và chứng ợ nóng (5%). Liều thấp độc tố botulinum dùng trong điều trị co thắt tâm vị hầu như không có nguy cơ gây liệt thần kinh cơ toàn thân. (Xem ‘Biến cố bất lợi’ ở dưới và “Botulism”.)
