TÓM TẮT
Phân loại phản ứng có hại của thuốc – Phản ứng có hại của thuốc nhìn chung được chia thành loại A và loại B (bảng 1). Loại A chiếm đa số, có thể xảy ra ở bất kỳ cá thể nào và có thể dự đoán được dựa trên các đặc tính dược lý đã biết của thuốc. Phản ứng loại B ít gặp hơn, thường xảy ra trên những bệnh nhân có cơ địa nhạy cảm và thường không thể dự đoán được thông qua các đặc tính dược lý của thuốc. (Xem thêm mục ‘Các phân loại phản ứng có hại của thuốc’ ở dưới.)
Phản ứng miễn dịch/dị ứng – Phản ứng thuốc do miễn dịch (hay phản ứng dị ứng thuốc) là một nhóm con của phản ứng loại B. Theo hệ thống phân loại của Gell và Coombs (bảng 3), các phản ứng này truyền thống được chia làm bốn loại. Trong thực hành lâm sàng, loại I và IV phổ biến hơn nhiều so với loại II và III (xem ‘Phân loại quá mẫn thuốc’ ở dưới):
- Loại I – Khởi phát tức thì, thông qua trung gian IgE, tế bào mast và tế bào ưa kiềm.
- Loại II – Khởi phát muộn, do kháng thể (thường là IgG) trung gian gây phá hủy tế bào.
- Loại III – Khởi phát muộn, do sự lắng đọng phức hợp miễn dịch IgG:thuốc và kích hoạt bổ thể.
- Loại IV – Khởi phát muộn, thông qua trung gian tế bào T. Phản ứng loại IV tiếp tục được chia thành các phân nhóm IVa, IVb, IVc và IVd tùy thuộc vào các loại tế bào khác tham gia vào quá trình này (hình 1).
Phân biệt giữa các phân nhóm – Về mặt lâm sàng, mỗi loại phản ứng có các dấu hiệu và triệu chứng đặc trưng; thời điểm khởi phát triệu chứng cũng là căn cứ hữu ích để phân biệt loại này với loại khác. Tuy nhiên, giữa các loại phản ứng này thường có sự chồng lấp đáng kể về biểu hiện lâm sàng. (Xem thêm các mục ‘Phản ứng loại I’, ‘Phản ứng loại II’, ‘Phản ứng loại III’ và ‘Phản ứng loại IV’ ở dưới.)
Các phản ứng miễn dịch khác – Tự miễn do thuốc và ban cố định do thuốc là những dạng phản ứng miễn dịch khác không dễ dàng xếp vào hệ thống phân loại của Gell và Coombs. (Xem thêm mục ‘Các loại phản ứng miễn dịch khác’ ở dưới.)
Phản ứng giả dị ứng – Phản ứng giả dị ứng thuốc là một nhóm con của phản ứng quá mẫn loại B, có các dấu hiệu và triệu chứng tương tự như dị ứng thuốc do miễn dịch nhưng không thông qua cơ chế miễn dịch. Các phản ứng giả dị ứng đặc biệt khó phân biệt trên lâm sàng vì biểu hiện có thể tương đồng hoặc giống hệt với phản ứng dị ứng thật sự. Tuy nhiên, việc chẩn đoán, tiên lượng và dự phòng các phản ứng giả dị ứng lại hoàn toàn khác biệt. (Xem thêm mục ‘Phản ứng giả dị ứng’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
