Tiếp cận bệnh nhân dị ứng thuốc

Cập nhật lần cuối vào

15 Tháng 10, 2026

MỤC LỤC

TÓM TẮT

Yếu tố nguy cơ dị ứng thuốc

Các yếu tố nguy cơ phát triển tình trạng dị ứng thuốc bao gồm tiền sử dị ứng thuốc, tiếp xúc với thuốc lặp đi lặp lại, yếu tố di truyền và một số bệnh lý (ví dụ: nhiễm vi rút gây suy giảm miễn dịch ở người [HIV]/hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải [AIDS]). Những cá thể có từ hai phản ứng dị ứng miễn dịch trở lên với các loại thuốc không có liên quan về mặt hóa học được gọi là hội chứng dị ứng đa thuốc (multiple drug allergy syndrome). (Xem ‘Yếu tố nguy cơ gây dị ứng thuốc’ ở dưới.)

Tiếp cận khai thác bệnh sử

Đối với bệnh nhân xuất hiện các dấu hiệu hoặc triệu chứng dị ứng thuốc trong quá trình dùng đồng thời nhiều loại thuốc, cách tiếp cận tối ưu là tiến hành một cách có hệ thống. Quá trình đánh giá bao gồm việc khai thác tỉ mỉ tiền sử các phản ứng thuốc trước đây và hiện tại, thu thập thêm thông tin từ hồ sơ bệnh án, đồng thời phân tích mối tương quan thời gian giữa thời điểm dùng thuốc và khởi phát triệu chứng. Sau khi đã tổng hợp các dữ liệu này, chúng ta kết hợp với kiến thức về các loại phản ứng dị ứng thường do các nhóm thuốc khác nhau gây ra nhằm xác định tác nhân nghi ngờ gây bệnh. (Xem ‘Tiếp cận người bệnh’ ở dưới, phần ‘Tiền sử lâm sàng’ ở dưới và phần ‘Xem xét hồ sơ bệnh án’ ở dưới.)

Xét nghiệm khách quan

Nhìn chung, các xét nghiệm khách quan dùng để chẩn đoán dị ứng thuốc còn nhiều hạn chế. Test lẩy da hữu ích đối với một số loại thuốc gây phản ứng quá mẫn típ I (phản ứng tức thì), mặc dù phương pháp này mới chỉ được chuẩn hóa đầy đủ đối với penicillin. Trong một số trường hợp, các phản ứng típ II, III và IV có thể được đánh giá thông qua các xét nghiệm in vitro (trong ống nghiệm), dù phần lớn các xét nghiệm này vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu. (Xem ‘Xét nghiệm khách quan’ ở dưới.)

Test kích thích tăng dần liều (Graded challenges)

Tình trạng dị ứng thuốc có thể được loại trừ bằng cách tiến hành test kích thích tăng dần liều. Tuy nhiên, phương pháp này không làm thay đổi đáp ứng dị ứng đối với thuốc cũng như không ngăn ngừa được các phản ứng tái phát. Do đó, test kích thích chỉ nên được thực hiện ở những bệnh nhân nghi ngờ không thực sự bị dị ứng, đồng thời mọi quy trình đều phải tiến hành một cách thận trọng trong môi trường được theo dõi sát sao. Những bệnh nhân dung nạp được test kích thích thuốc được chứng minh là không bị dị ứng với loại thuốc đó. (Xem ‘Thử thách có phân độ và khiêu khích thuốc’ ở dưới.)

Các lựa chọn điều trị trong tương lai

Có ba lựa chọn điều trị tiếp theo ở bệnh nhân đã chẩn đoán xác định dị ứng thuốc: sử dụng một loại thuốc thay thế không có họ hàng, thận trọng sử dụng một loại thuốc có liên quan, và giải mẫn cảm với thuốc thủ phạm. (Xem ‘Các lựa chọn điều trị trong tương lai’ ở dưới.)

Already a member? Log in here