TÓM TẮT
Tổng quan
- Thiếu máu thường gặp ở bệnh nhân bệnh thận mạn (CKD), bao gồm cả những người đang chạy thận nhân tạo. Thiếu sắt là nguyên nhân gây thiếu máu có thể đảo ngược phổ biến nhất ở nhóm bệnh nhân này. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
Thiếu sắt tuyệt đối so với thiếu sắt chức năng
- Bệnh nhân có thể thiếu sắt theo dạng tuyệt đối hoặc chức năng. Thiếu sắt tuyệt đối được định nghĩa là tình trạng dự trữ sắt tại tủy xương, gan và lách giảm nghiêm trọng hoặc không còn. Thiếu sắt chức năng đặc trưng bởi lượng sắt dự trữ đầy đủ (xác định qua lượng sắt bắt màu trong tủy xương) nhưng việc đưa sắt vào các tế bào tiền thân hồng cầu không đủ. (Xem ‘Định nghĩa’ ở dưới.)
Nguyên nhân gây thiếu sắt chức năng
- Ở bệnh nhân CKD, đặc biệt là những người đang chạy thận nhân tạo, thiếu sắt chức năng một phần liên quan đến việc sử dụng các tác nhân kích thích tạo hồng cầu (ESAs; gây ra tốc độ tạo hồng cầu vượt quá khả năng giải phóng sắt từ nguồn dự trữ vào tuần hoàn) và tình trạng thiếu máu do bệnh mạn tính. (Xem ‘Định nghĩa’ ở dưới.)
Các xét nghiệm đánh giá thiếu sắt
- Ở bệnh nhân CKD, các phương pháp thường dùng để chẩn đoán thiếu sắt bao gồm (xem ‘Các xét nghiệm thường dùng’ ở dưới):
- Đo nồng độ sắt huyết thanh, khả năng gắn sắt toàn phần (TIBC), ferritin và tính toán độ bão hòa transferrin (TSAT). (Xem ‘Sắt huyết thanh, khả năng gắn sắt toàn phần, ferritin và độ bão hòa transferrin’ ở dưới.)
- Xác định tỷ lệ hồng cầu nhược sắc (HRC) và hàm lượng hemoglobin trong hồng cầu lưới (CHr). (Xem ‘Tỷ lệ hồng cầu nhược sắc và hàm lượng hemoglobin trong hồng cầu lưới’ ở dưới.)
Mặc dù việc đo lượng sắt dự trữ trong tủy xương thông qua sinh thiết được coi là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán thiếu sắt, nhưng sinh thiết tủy xương hiếm khi được thực hiện ở bệnh nhân CKD.
Khả năng tiếp cận và giá trị của các xét nghiệm thường dùng
- Tại Hoa Kỳ, việc đo sắt huyết thanh, TIBC, ferritin và TSAT được sử dụng phổ biến hơn, mặc dù các xét nghiệm này không có độ chính xác cao trong việc xác định tổng lượng sắt dự trữ của cơ thể hoặc đáp ứng với việc bổ sung sắt. Chỉ số HRC và CHr có thể được sử dụng rộng rãi hơn tại Châu Âu nhưng chưa phổ biến tại Hoa Kỳ. (Xem ‘Các xét nghiệm thường dùng’ ở dưới.)
