TÓM TẮT
Chấn thương đè ép và hội chứng đè ép – Chấn thương đè ép nghiêm trọng xảy ra do tác động vật lý trực tiếp lên các mô bởi một lực ép từ bên ngoài. Hội chứng đè ép cũng có thể xuất hiện trong các tình huống khác khi mô bị chèn ép (ví dụ: bất động kéo dài, hội chứng chèn ép khoang chi). Chấn thương đè ép nặng làm tăng nguy cơ suy tạng và tử vong do khả năng tiến triển thành hội chứng đè ép – vốn là biểu hiện toàn thân của chấn thương đè ép. Chấn thương đè ép nặng ở ngực (ví dụ: vật nặng đè, đám đông giẫm đạp) có thể dẫn đến ngạt thắt do chấn thương. (Xem thêm ‘Định nghĩa và cơ chế chấn thương’ ở dưới.)
Sự cố thương vong hàng loạt – Số lượng lớn bệnh nhân chấn thương đè ép nghiêm trọng có thể xuất hiện sau các thảm họa thiên nhiên hoặc nhân tạo gây sập nhà. Ngoài bối cảnh thảm họa hàng loạt, chấn thương đè ép nặng ít khi gặp. Bất kể nguyên nhân là gì, khả năng sống sót liên quan trực tiếp đến thời gian giải cứu. Nhiều khu vực hiện có các đội tìm kiếm và cứu nạn đô thị chuyên trách cho các thảm họa hàng loạt, có khả năng cung cấp y học không gian hẹp, bao gồm quản lý chấn thương đè ép nặng và phòng ngừa hội chứng đè ép trong quá trình giải cứu. Các sự cố thương vong hàng loạt do chấn thương đè ép có thể gây áp lực cực lớn lên nguồn lực y tế. Hiện đã có các hướng dẫn quản lý tại bệnh viện cho nhiều bệnh nhân hội chứng đè ép, và các đội cứu trợ cho thảm họa suy thận có thể được huy động. (Xem thêm ‘Giải cứu và quản lý tại hiện trường’ ở dưới.)
Biểu hiện lâm sàng – Các biểu hiện lâm sàng liên quan đến chấn thương đè ép rất đa dạng và có thể ảnh hưởng đến nhiều hệ cơ quan (đã được xem xét ở trên). Hội chứng đè ép có thể biểu hiện bằng tiêu cơ vân, dẫn đến tăng kali máu, tăng phospho máu và tiểu ra myoglobin. Trong vòng vài phút sau khi giải cứu, hội chứng đè ép có thể gây tử vong do tăng kali máu và rung thất. Tổn thương thận cấp liên quan trực tiếp đến độc tính đối với thận của các sản phẩm heme và sự tắc nghẽn ống thận bởi các tinh thể myoglobin và urate. (Xem thêm ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
Phòng ngừa hội chứng đè ép – Hội chứng đè ép có thể được phòng ngừa bằng cách truyền dịch tinh thể tĩnh mạch liều lớn càng sớm càng tốt (sơ đồ 1), bao gồm cả trong quá trình giải cứu bệnh nhân bị mắc kẹt. (Xem thêm “Tổn thương thận cấp liên quan đến đè ép”, phần ‘Phòng ngừa’.)
Không có vai trò của mở cân phòng ngừa – Đối với bệnh nhân chấn thương đè ép chi, chúng tôi không thực hiện mở cân phòng ngừa (tức là mở cân trước khi xuất hiện hoặc xác định có hội chứng chèn ép khoang). Việc mở cân chỉ nên được thực hiện khi các biểu hiện lâm sàng của hội chứng chèn ép khoang cấp tiến triển kèm theo xác nhận tăng áp lực khoang, đặc biệt là trong điều kiện nguồn lực hạn chế. (Xem thêm ‘Chi dập nát’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
