Phẫu thuật cắt dây thần kinh X

TÓM TẮT

Chỉ định cắt dây thần kinh X

Cắt dây thần kinh X là một kỹ thuật ngoại khoa kinh điển được chỉ định cho các bệnh nhân có biến chứng cấp tính từ bệnh loét dạ dày tá tràng (PUD; ví dụ: chảy máu, thủng, tắc nghẽn) hoặc các triệu chứng mạn tính như đau dai dẳng dù đã điều trị nội khoa liều tối đa mà bệnh nhân có thể dung nạp. Cắt dây thần kinh X hiếm khi được thực hiện như một thủ thuật đơn độc, ngoại trừ điều trị loét tá tràng mạn tính. Thông thường, thủ thuật này được thực hiện kết hợp với các phương pháp dẫn lưu, cắt bỏ hoặc chuyển hướng để điều trị PUD có biến chứng. (Xem ‘Chỉ định’ ở dưới.)

Phẫu thuật điều trị loét tá tràng đang chảy máu

Can thiệp ngoại khoa ban đầu đối với loét tá tràng đang chảy máu là khâu cầm máu tại điểm chảy. Đối với bệnh nhân loét dạ dày tá tràng đang chảy máu có tình trạng huyết động ổn định và đã thất bại với điều trị nội khoa tối đa, có thể thực hiện thêm cắt dây thần kinh X thân kết hợp tạo hình môn vị như một thủ thuật giảm tiết acid để giảm tỷ lệ chảy máu tái phát. (Xem ‘Tá tràng’ ở dưới.)
Đối với những bệnh nhân không dung nạp được cuộc phẫu thuật kéo dài, việc cắt dây thần kinh X có thể được trì hoãn để thực hiện sau đó bởi chuyên gia trong điều kiện tối ưu.

Phẫu thuật điều trị loét dạ dày đang chảy máu

Đối với bệnh nhân loét dạ dày đang chảy máu, cắt dạ dày một phần kết hợp tái tạo thường được chỉ định do nguy cơ ác tính. Tuy nhiên, ở những bệnh nhân có bệnh lý đồng mắc, cắt bỏ ổ loét kết hợp với cắt dây thần kinh X thân và tạo hình môn vị cũng là một lựa chọn. (Xem ‘Dạ dày’ ở dưới.)

Phẫu thuật điều trị loét dạ dày hoặc tá tràng thủng

Cắt dây thần kinh X đóng vai trò rất ít trong xử trí loét dạ dày tá tràng thủng, đặc biệt là khi có tình trạng nhiễm bẩn ổ bụng đáng kể do thủng. Tuy nhiên, đối với các ổ loét gần môn vị, việc khâu lỗ thủng có thể được kết hợp trong thủ thuật tạo hình môn vị. Trong những trường hợp này, có thể thực hiện thêm cắt dây thần kinh X thân nhằm tăng cường hiệu quả kháng tiết acid, đặc biệt ở những bệnh nhân đã thất bại với điều trị nội khoa tối đa. (Xem ‘Loét thủng’ ở dưới.)

Phẫu thuật điều trị loét dạ dày hoặc tá tràng gây tắc nghẽn

Ở bệnh nhân trẻ tuổi có loét gây tắc nghẽn và có nguy cơ tái phát cao, chúng tôi thực hiện cắt dây thần kinh X thân và cắt hình hang vị.
Ở bệnh nhân lớn tuổi có loét gây tắc nghẽn, chúng tôi thực hiện thủ thuật dẫn lưu, chẳng hạn như nối dạ dày – hỗng tràng mà không cắt dây thần kinh X.
Không thực hiện cắt dây thần kinh X nếu không có ổ loét tiến triển ở nhóm bệnh nhân này, vì thủ thuật có thể làm trầm trọng thêm tình trạng liệt dạ dày ở bệnh nhân có tình trạng tắc nghẽn dạ dày mạn tính. (Xem ‘Tắc nghẽn môn vị dạ dày’ ở dưới.)

Phẫu thuật điều trị loét tá tràng mạn tính

Đối với bệnh nhân có các triệu chứng dai dẳng do loét tá tràng mạn tính, chúng tôi đề xuất cắt dây thần kinh X chọn lọc cao thay vì cắt dây thần kinh X thân hoặc các thủ thuật giảm tiết acid khác (Khuyến cáo 2B). Chúng tôi cũng đề xuất phương pháp tiếp cận qua nội soi hoặc nội soi lồng ngực thay vì mổ mở (Khuyến cáo 2C). Trong số các lựa chọn hiện có, hai phương pháp nội soi/robot gồm: cắt dây thần kinh X phía trước chọn lọc cao kết hợp với cắt dây thần kinh X thân phía sau, hoặc cắt cơ thanh mạc phía trước kết hợp với cắt dây thần kinh X thân phía sau, mang lại sự kết hợp tốt nhất giữa việc giảm tiết acid và bảo tồn chức năng môn vị. (Xem ‘Tá tràng’ ở dưới.)

Phẫu thuật điều trị loét dạ dày mạn tính

Bệnh nhân loét dạ dày mạn tính kháng trị nên được cắt bỏ ổ loét để loại trừ ung thư. Cắt dây thần kinh X thân có thể được thực hiện kết hợp với thủ thuật chính được lựa chọn để tăng cường hiệu quả giảm tiết acid. Các thủ thuật cụ thể dùng để cắt bỏ loét dạ dày được thảo luận ở phần khác. (Xem ‘Dạ dày’ ở dưới và “Quản lý ngoại khoa bệnh loét dạ dày tá tràng”, phần ‘Phẫu thuật theo kế hoạch cho loét dạ dày’.)

Already a member? Log in here