TÓM TẮT
Rối loạn nhân cách ái kỷ (NPD)
– Trong các loại rối loạn nhân cách, NPD có biểu hiện đa dạng nhất và mức độ nghiêm trọng trải dài nhất, dẫn đến những tranh cãi về ranh giới và tiêu chuẩn chẩn đoán của rối loạn này. (Xem ‘Giới thiệu’ và ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
Dịch tễ học
– Tỷ lệ lưu hành và các đặc điểm nhân khẩu học xã hội của NPD chưa được xác định rõ ràng, một phần do các tiêu chuẩn chẩn đoán đang tiếp tục thay đổi. Tỷ lệ lưu hành NPD trong quần thể chung tại Hoa Kỳ và Châu Âu được ước tính dao động từ 0 đến 6,2%. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
Bệnh đồng mắc
– Bệnh nhân NPD thường tìm đến sự hỗ trợ y tế để điều trị một rối loạn đồng mắc khác. Các rối loạn đồng mắc về khí sắc, lo âu, sử dụng chất và rối loạn nhân cách đều thường gặp ở bệnh nhân NPD, làm phức tạp hóa việc chẩn đoán và điều trị. Sự hiện diện của các bệnh đồng mắc ở bệnh nhân NPD có liên quan đến tình trạng suy giảm chức năng nghiêm trọng hơn và nguy cơ tự sát cao hơn so với những bệnh nhân không có rối loạn đồng mắc. (Xem ‘Bệnh đồng mắc’ ở dưới.)
Biểu hiện lâm sàng
– Tất cả các cá nhân mắc NPD đều có chung các đặc điểm lâm sàng trung tâm: sự tự cao, nhu cầu được ngưỡng mộ quá mức, các mối quan hệ hời hợt và mang tính lợi dụng, sự thiếu thấu cảm; cũng như sự rối loạn bản dạng, khó khăn trong gắn kết và lệ thuộc, cảm giác trống rỗng và chán nản mạn tính, và sự nhạy cảm trước các thay đổi trong cuộc sống. (Xem ‘Đặc điểm cốt lõi’ và ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
Đánh giá
– Việc đánh giá một bệnh nhân nghi mắc NPD đòi hỏi phải xem xét các chức năng tâm lý, tương tác xã hội và nghề nghiệp để có được bức tranh triệu chứng toàn diện, thực hiện chẩn đoán phân biệt và xác định sự hiện diện của rối loạn, đặc biệt là ở những bệnh nhân có kèm theo rối loạn sử dụng chất, bệnh lý khí sắc, lo âu và/hoặc các vấn đề về tương tác xã hội hoặc công việc. (Xem ‘Đánh giá’ ở dưới.)
Tiêu chuẩn chẩn đoán –
Các tiêu chuẩn chẩn đoán NPD trong Cẩm nang Chẩn đoán và Thống kê Rối loạn Tâm thần, Phiên bản thứ năm, Bản hiệu đính (DSM-5-TR) của Hiệp hội Tâm thần học Hoa Kỳ đã bị chỉ trích rộng rãi vì quá nhấn mạnh vào tính hung hăng, sự tự cao, thái độ coi mình là đặc quyền, sự lợi dụng người khác và nhu cầu được ngưỡng mộ — vốn là đặc điểm của một nhóm nhỏ các cá nhân ái kỷ — trong khi lại không bao hàm được các biểu hiện khác của rối loạn này. Các tiêu chuẩn chẩn đoán thay thế cho NPD mà chúng tôi ủng hộ đã tính đến các đặc điểm cốt lõi bổ sung, bao gồm lòng tự trọng dễ bị tổn thương, cảm giác thấp kém, sự trống rỗng và chán nản, cũng như sự phản ứng khí sắc và tình trạng đau khổ. (Xem ‘DSM-5-TR’ và ‘Tiêu chuẩn chẩn đoán theo mô hình thay thế’ ở dưới.)
Các phân nhóm
– Có sự thống nhất cao giữa các lâm sàng gia và nhà nghiên cứu chuyên gia về việc tồn tại các phân nhóm khác nhau của NPD, bao gồm loại tự cao/biểu hiện ra ngoài (grandiose/overt) cũng như loại có chức năng cao (high functioning), và loại dễ bị tổn thương/ẩn giấu (vulnerable/covert). (Xem ‘Các phân nhóm’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
