TÓM TẮT
Vai trò trong điều trị đau do ung thư
- Liệu pháp dược lý dựa trên opioid là phương thức điều trị chủ chốt cho bệnh nhân đau từ trung bình đến nặng trong ung thư tiến triển. Đối với nhiều bệnh nhân, phương pháp tiếp cận đa mô thức — kết hợp các liệu pháp không dùng thuốc cùng với opioid — có thể cải thiện hiệu quả giảm đau, giảm bớt tác dụng phụ của thuốc, đồng thời tăng cường chức năng thể chất và tâm lý xã hội.
- Các liệu pháp không dùng thuốc bao gồm: các phương pháp điều trị nhắm vào nguyên nhân gây đau (ví dụ: xạ trị), các liệu pháp xâm lấn khu trú (ví dụ: phong bế thần kinh), và các liệu pháp triệu chứng không xâm lấn như phục hồi chức năng và các liệu pháp bổ sung/tích hợp. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
Phục hồi chức năng
Mục tiêu chính của các can thiệp phục hồi chức năng là cải thiện chức năng, kiểm soát triệu chứng hoặc cả hai. (Xem ‘Can thiệp phục hồi chức năng’ ở dưới.)
Các can thiệp phục hồi chức năng có khả năng mang lại lợi ích bao gồm: tập vận động trị liệu (thường do chuyên gia vật lý trị liệu khởi xướng hoặc hướng dẫn), thủy trị liệu (đặc biệt hữu ích cho bệnh nhân thể trạng suy kiệt), sử dụng dụng cụ chỉnh hình, thiết bị hỗ trợ di chuyển và các thiết bị hỗ trợ khác. (Xem ‘Bài tập trị liệu’ và ‘Dụng cụ chỉnh hình và các thiết bị khác’ ở dưới.)
Các “phương thức vật lý” khác như chườm nóng và lạnh, siêu âm, kích thích điện (ví dụ: thiết bị kích thích thần kinh qua da), liệu pháp Scrambler và điều trị phù bạch huyết có thể phù hợp với một số bệnh nhân chọn lọc, tùy thuộc vào bản chất và vị trí đau. Những phương pháp này đặc biệt hữu ích như một liệu pháp bổ trợ cho các trường hợp đau khu trú từ nhẹ đến trung bình trong thời gian chờ đợi thuốc giảm đau cắt cơn phát huy tác dụng. (Xem ‘Các phương thức khác’ ở dưới.)
Dữ liệu bằng chứng hỗ trợ lợi ích của các phương pháp này trong giảm đau do ung thư còn rất hạn chế và chưa có dữ liệu so sánh để hướng dẫn lựa chọn phương thức cụ thể. Chúng tôi khuyến cáo tránh áp dụng các kích thích này lên vùng da bị giảm cảm giác hoặc vùng da nằm ngay phía trên khối u.
Liệu pháp tích hợp/bổ sung
Bệnh nhân đau do ung thư có thể hưởng lợi từ một hoặc nhiều liệu pháp bổ sung tập trung vào giá trị tiềm năng của việc rèn luyện “tâm trí” (thông qua thay đổi nhận thức và/hoặc tạo trạng thái cảm xúc tích cực), từ đó ảnh hưởng thuận lợi đến các chức năng cơ thể (gọi chung là “thực hành tâm trí – cơ thể” [MBPs]). Mặc dù thường được xem là phương pháp hỗ trợ cho liệu pháp dược lý, các bài tập MBPs có thể được thực hiện độc lập để giải quyết một vấn đề cụ thể (ví dụ: đau liên quan đến thủ thuật). Hầu hết các phương pháp này đòi hỏi sự hướng dẫn từ chuyên gia y tế được đào tạo bài bản. (Xem ‘Liệu pháp tâm trí và cơ thể’ ở dưới.)
Các liệu pháp bổ sung có khả năng mang lại lợi ích bao gồm: châm cứu/bấm huyệt, yoga, thôi miên, liệu pháp thư giãn, thiền định, thực hành chánh niệm, liệu pháp âm nhạc và liệu pháp mát-xa. Bằng chứng hỗ trợ lợi ích của MBPs trên bệnh nhân ung thư bị đau còn thay đổi và trong một số trường hợp chỉ giới hạn ở các bối cảnh cụ thể. Tuy nhiên, đối với hầu hết các phương pháp này, lợi ích tiềm năng thường lớn hơn tác hại. Đối với những bệnh nhân có nhu cầu và có điều kiện tiếp cận chuyên gia, có thể thử nghiệm một trong các liệu pháp này. (Xem ‘Liệu pháp tâm trí và cơ thể’ ở dưới.)
Dữ liệu về hiệu quả của các liệu pháp năng lượng sinh học (biofield therapies) như Reiki, trị liệu bằng xúc giác (therapeutic touch) và chữa lành bằng xúc giác (healing touch) còn rất hạn chế, do đó không thể đưa ra khuyến cáo mạnh mẽ như các liệu pháp tích hợp khác. Tuy nhiên, các phương pháp này hầu như không gây hại. Nếu có chuyên gia thực hiện và chi phí phù hợp, không có lý do gì để ngăn cản bệnh nhân thử các can thiệp này. (Xem ‘Liệu pháp trường sinh học: Reiki, chạm trị liệu và chạm chữa lành’ ở dưới.)
Cách tiếp cận của chúng tôi đối với liệu pháp tích hợp tương đồng với hướng dẫn chung từ ASCO và SIO về y học tích hợp trong quản lý đau cho bệnh nhân ung thư. Các khuyến cáo cụ thể được tóm tắt trong bảng 2, được nêu trong sơ đồ thuật toán 1 và được phân tầng theo chất lượng bằng chứng cũng như mức độ khuyến cáo trong bảng 3.
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
