TÓM TẮT
Dịch tễ học – Viêm da quanh miệng (perioral dermatitis – POD), hay còn gọi là viêm da quanh các lỗ mở, là một tình trạng viêm da mặt chủ yếu gặp ở phụ nữ trẻ. Bệnh ít gặp hơn ở người cao tuổi, nam giới và trẻ em. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
Cơ chế bệnh sinh – Mặc dù nhiều yếu tố nội sinh và ngoại sinh đã được đề xuất, nhưng cơ chế bệnh sinh của POD hiện vẫn chưa được hiểu rõ. Yếu tố thường được báo cáo nhất có liên quan đến sự khởi phát hoặc kéo dài tình trạng bệnh là việc sử dụng corticosteroid tại chỗ. (Xem ‘Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh’ ở dưới.)
Biểu hiện lâm sàng
- Viêm da quanh miệng điển hình – Bệnh nhân thường xuất hiện các sẩn viêm nhỏ, sẩn mụn nước hoặc sẩn mụn mủ kèm theo bong vảy xung quanh miệng, mũi hoặc mắt (hình 1A-L). Đối với các tổn thương quanh miệng, vùng da sát viền môi thường không bị ảnh hưởng. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
- Viêm da quanh lỗ mở dạng hạt – Đây là một biến thể của POD thường gặp ở trẻ em tiền dậy thì (hình 2). Kết quả xét nghiệm mô bệnh học cho thấy sự thâm nhiễm dạng hạt tại vùng da tổn thương. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
Chẩn đoán – Việc khai thác tiền sử và thăm khám lâm sàng thường là đủ để chẩn đoán POD. Các phát hiện mô bệnh học của POD thường không đặc hiệu, do đó hiếm khi cần thiết phải sinh thiết da. (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
Điều trị – Nguyên tắc điều trị POD bao gồm ngưng sử dụng corticosteroid tại chỗ và tránh các tác nhân gây kích ứng da. Mặc dù bệnh có thể tự cải thiện mà không cần can thiệp, nhưng liệu pháp dược lý thường được chỉ định để đẩy nhanh quá trình hồi phục tổn thương (sơ đồ 1). (Xem ‘Xử trí’ ở dưới.)
Thể nhẹ – Đối với người lớn và trẻ em mắc POD thể nhẹ muốn đẩy nhanh tốc độ cải thiện, chúng tôi đề nghị ưu tiên điều trị tại chỗ hơn là điều trị toàn thân (Khuyến cáo 2C). Các lựa chọn ưu tiên bao gồm pimecrolimus, erythromycin hoặc metronidazole tại chỗ. Tacrolimus tại chỗ cũng là một lựa chọn điều trị bổ sung. (Xem ‘Thể nhẹ’ ở dưới.)
Thể trung bình đến nặng – Đối với thanh thiếu niên và người lớn mắc POD thể trung bình đến nặng, hoặc thể nhẹ không đáp ứng với thuốc tại chỗ và muốn đẩy nhanh quá trình hồi phục, chúng tôi đề nghị điều trị bằng tetracycline đường uống (Khuyến cáo 2B). Các thuốc điển hình bao gồm tetracycline, doxycycline và minocycline. Đáp ứng với kháng sinh đường uống thường chậm; một liệu trình điều trị điển hình kéo dài khoảng 8 tuần. (Xem ‘Thể trung bình đến nặng’ ở dưới.)
Đối với trẻ em dưới 8 tuổi mắc POD thể trung bình đến nặng hoặc không đáp ứng với điều trị tại chỗ, chúng tôi đề nghị sử dụng erythromycin đường uống (Khuyến cáo 2C). Azithromycin đường uống là một lựa chọn thay thế. Không sử dụng tetracycline đường uống cho trẻ nhỏ do nguy cơ gây tác dụng phụ lên sự phát triển của răng và xương. (Xem ‘Trẻ em’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
