TÓM TẮT
Điều trị ban đầu cho đa số bệnh nhân
- Đối với hầu hết người trưởng thành mắc rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), chúng tôi đề xuất kết hợp điều trị bằng thuốc kích thích và liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT) nhằm vào rối loạn chức năng điều hành, thay vì chỉ sử dụng đơn trị liệu (thuật toán 2) (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Điều trị ban đầu’ ở dưới.)
Amphetamine là lựa chọn điều trị nội khoa ban đầu
- Đối với hầu hết người trưởng thành mắc ADHD không kèm bệnh lý đồng mắc (nghĩa là không kèm rối loạn sử dụng chất [SUD], trầm cảm chủ yếu hoặc rối loạn lo âu), chúng tôi đề xuất sử dụng amphetamine thay vì các thuốc kích thích khác (ví dụ: methylphenidate) hoặc các thuốc không thuộc nhóm kích thích (ví dụ: atomoxetine, viloxazine, bupropion, thuốc chống trầm cảm ba vòng [TCAs]) (bảng 1) (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Lựa chọn thuốc kích thích’ ở dưới.)
Điều trị nội khoa cho các nhóm đối tượng cụ thể
- Các loại thuốc và phương pháp điều trị thay thế có thể là liệu pháp ban đầu được ưu tiên ở một số bệnh nhân. (Xem ‘Các lựa chọn thay thế thuốc kích thích’ và ‘Điều trị ban đầu cho các nhóm đối tượng cụ thể’ ở dưới.)
- Rối loạn sử dụng chất đi kèm: Đối với người trưởng thành đang trong giai đoạn hoạt động của SUD, chúng tôi xử lý tình trạng SUD trước khi điều trị ADHD. Đối với người trưởng thành có tiền sử SUD, chúng tôi đề xuất sử dụng atomoxetine thay vì thuốc kích thích (Khuyến cáo 2C) nhằm tránh nguy cơ lạm dụng, SUD và việc chuyển hướng sử dụng trái phép các thuốc kích thích được kê đơn (thuật toán 1 và bảng 1). (Xem ‘Tiền sử rối loạn sử dụng chất’ ở dưới.)
- Trầm cảm đi kèm: Đối với người trưởng thành có trầm cảm chủ yếu đi kèm, chúng tôi đề xuất sử dụng bupropion vì thuốc này có hiệu quả trong việc điều trị cả hai tình trạng (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Trầm cảm’ ở dưới.)
- Lo âu đi kèm: Đối với người trưởng thành mắc rối loạn lo âu đi kèm (ví dụ: lo âu xã hội, lo âu lan tỏa), chúng tôi đề xuất kết hợp cả thuốc kích thích và thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI) hoặc thuốc ức chế tái hấp thu serotonin-norepinephrine (SNRI) (bảng 1 và thuật toán 2) (Khuyến cáo 2C). Nên bắt đầu bằng SSRI hoặc SNRI trước, sau khi tình trạng lo âu cải thiện thì mới bổ sung thêm thuốc kích thích. (Xem ‘Các rối loạn lo âu’ ở dưới.)
- Thai kỳ: Các lựa chọn cho phụ nữ mang thai bao gồm điều trị bằng methylphenidate, amphetamine hoặc atomoxetine. Mối liên quan giữa một loại thuốc cụ thể và nguy cơ dị tật bẩm sinh vẫn chưa được xác lập rõ ràng. Việc lựa chọn giữa các loại thuốc dựa trên tiền sử và nguyện vọng của bệnh nhân thông qua quá trình ra quyết định dựa trên sự chia sẻ (shared decision-making). (Xem ‘Thai kỳ’ ở dưới.)
Điều trị tiếp theo
- Khi đáp ứng tốt: Nếu bệnh nhân đáp ứng tốt, thời điểm sử dụng thuốc kích thích vẫn có thể cần điều chỉnh, đặc biệt là để phù hợp với các hoạt động nghề nghiệp và học tập. (Xem ‘Khi đáp ứng tốt’ ở dưới.)
- Đáp ứng một phần: Đối với những cá nhân có đáp ứng không tối ưu với điều trị ban đầu, chúng tôi cần xem xét lại tính chính xác của chẩn đoán cũng như sự hiện diện và mức độ nghiêm trọng của các bệnh lý đồng mắc. Chúng tôi thực hiện tối ưu hóa việc quản lý các bệnh lý đồng mắc, đảm bảo sự tuân thủ điều trị và tối ưu hóa liều lượng thuốc. (Xem ‘Khi đáp ứng không tối ưu (một phần hoặc tối thiểu)’ ở dưới.)
- Liệu pháp tâm lý hỗ trợ: Đối với những cá nhân chưa từng được điều trị bằng CBT và có đồng ý với phương pháp này, chúng tôi đề xuất tăng cường điều trị bằng cách phối hợp thêm CBT với thuốc (Khuyến cáo 2C). Liệu pháp phối hợp giữa CBT và điều trị nội khoa dường như là phương pháp điều trị hiệu quả nhất cho người trưởng thành mắc ADHD. (Xem ‘Liệu pháp tâm lý hỗ trợ’ ở dưới.)
- Điều chỉnh thuốc: Đối với những cá nhân vẫn tiếp tục gặp các triệu chứng có ý nghĩa lâm sàng mặc dù đã tối ưu hóa điều trị bằng amphetamine (có hoặc không kèm CBT), chúng tôi đề xuất chuyển sang methylphenidate (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Đối với ADHD không kèm bệnh lý đồng mắc’ ở dưới.)
- Đối với những cá nhân đáp ứng kém hoặc không dung nạp với cả hai loại thuốc kích thích (amphetamine và methylphenidate), các lựa chọn điều trị khác bao gồm atomoxetine, bupropion hoặc thuốc chống trầm cảm ba vòng như nortriptyline. Các thuốc này có thể được sử dụng trong các thử nghiệm kế tiếp nhau kết hợp với việc tăng cường bằng CBT. Hiện có dữ liệu hạn chế ủng hộ việc sử dụng các thuốc này để điều trị ADHD ở người trưởng thành.
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
Already a member? Log in here