Tổng quan về nhiễm virus Zika

TÓM TẮT

Dịch tễ học

• Các đợt bùng phát nhiễm virus Zika đã xảy ra tại châu Phi, Đông Nam Á, các đảo Thái Bình Dương, châu Mỹ và vùng Caribbean. Trong giai đoạn 2015–2016, một đợt bùng phát virus Zika đã diễn ra tại châu Mỹ, Caribbean và Thái Bình Dương. Virus Zika lây truyền sang người qua vết đốt của muỗi Aedes nhiễm bệnh. Loại muỗi này thường đốt vào ban ngày và sinh sản trong các vũng nước đọng (đặc biệt là các vật dụng nhân tạo). (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng

• Biểu hiện lâm sàng của nhiễm virus Zika bao gồm: khởi phát cấp tính sốt nhẹ kèm phát ban dạng sẩn dát ngứa, đau khớp (đặc biệt là các khớp nhỏ ở bàn tay và bàn chân), hoặc viêm kết mạc (không mủ); chẩn đoán xác định bệnh do virus Zika nếu có từ hai triệu chứng trở lên trong số các biểu hiện này. Nhiễm virus Zika cũng có liên quan đến tình trạng tật đầu nhỏ bẩm sinh, sảy thai/thai chết lưu và hội chứng Guillain-Barré (GBS). (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

Diễn tiến lâm sàng

• Thời gian ủ bệnh từ khi muỗi đốt đến khi khởi phát các biểu hiện lâm sàng thường từ 2 đến 14 ngày. Bệnh thường diễn biến nhẹ; các triệu chứng thường tự khỏi trong vòng hai đến bảy ngày. Tình trạng nhiễm không triệu chứng rất phổ biến; chỉ có khoảng 20 đến 25% số người nhiễm virus Zika có biểu hiện triệu chứng. Sau khi đã nhiễm bệnh, cá nhân đó thường có khả năng miễn dịch để bảo vệ cơ thể khỏi các lần nhiễm trùng trong tương lai. (Xem ‘Triệu chứng và dấu hiệu’ ở dưới.)

Chẩn đoán

• Cần nghi ngờ nhiễm virus Zika ở những cá nhân có biểu hiện lâm sàng điển hình và có yếu tố dịch tễ liên quan (sinh sống hoặc đi du lịch đến vùng có báo cáo lây truyền virus Zika qua muỗi, hoặc có quan hệ tình dục không an toàn với người thuộc nhóm đối tượng này). (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Chẩn đoán nhiễm virus Zika được xác định thông qua xét nghiệm phản ứng chuỗi polymerase sao chép ngược thời gian thực (rRT-PCR) để tìm RNA của virus Zika (trong huyết thanh, nước tiểu hoặc máu toàn phần) hoặc xét nghiệm huyết thanh học. Phương pháp xét nghiệm chẩn đoán tùy thuộc vào thời điểm bệnh nhân đến khám sau khi khởi phát triệu chứng (thuật toán 1). (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Xử trí

• Hiện chưa có điều trị đặc hiệu cũng như vaccine phòng ngừa nhiễm virus Zika. Việc xử trí chủ yếu tập trung vào điều trị triệu chứng. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm các biện pháp bảo vệ cá nhân để tránh muỗi đốt và triển khai các biện pháp loại bỏ, kiểm soát các ổ sinh sản của muỗi. (Xem ‘Xử trí’ và ‘Phòng chống muỗi’ ở dưới.)

Lây truyền qua đường tình dục

• Đã có các báo cáo về sự lây truyền virus Zika qua đường tình dục. Tại tất cả các khu vực, những cá nhân nhiễm virus Zika hoặc có yếu tố tiếp xúc (qua du lịch đến các vùng có sự lây truyền qua muỗi hoặc qua quan hệ tình dục) mà có bạn tình đang mang thai nên kiêng quan hệ tình dục không an toàn trong suốt thời gian mang thai. Tại các vùng đang có sự lây truyền virus Zika qua muỗi, bệnh nhân nên kiêng các hoạt động tình dục (bao gồm quan hệ qua đường âm đạo, hậu môn và đường miệng) hoặc sử dụng các biện pháp bảo vệ khi tình trạng lây truyền vẫn đang diễn ra. (Xem ‘Lây truyền qua đường tình dục’ ở dưới.)

Hướng dẫn hoạt động tình dục

Ngoài các vùng lưu hành virus Zika qua muỗi, hướng dẫn dành cho các cặp đôi mà một hoặc cả hai người nhiễm hoặc có yếu tố tiếp xúc với virus Zika như sau (xem ‘Lây truyền qua đường tình dục’ ở dưới):

• Nam giới (dù có triệu chứng hay không) nên đợi ít nhất ba tháng sau khi khởi phát triệu chứng (nếu có triệu chứng) hoặc sau lần tiếp xúc cuối cùng với virus Zika (nếu không có triệu chứng) trước khi quan hệ tình dục không an toàn.
• Nữ giới (dù có triệu chứng hay không) nên đợi ít nhất tám tuần sau khi khởi phát triệu chứng (nếu có triệu chứng) hoặc sau lần tiếp xúc cuối cùng với virus Zika (nếu không có triệu chứng) trước khi quan hệ tình dục không an toàn.