TÓM TẮT
- Cơ chế bệnh sinh
Viêm dây thần kinh tiền đình được cho là do tình trạng viêm cấp tính do virus hoặc sau nhiễm virus tại phần tiền đình của dây thần kinh sọ số VIII, mặc dù chưa có bằng chứng thuyết phục về cơ chế này. (Xem ‘Sinh lý bệnh’ ở dưới.)
- Biểu hiện lâm sàng
Viêm dây thần kinh tiền đình khởi phát cấp tính với các triệu chứng chóng mặt kèm buồn nôn, nôn và rối loạn dáng đi. Trong viêm dây thần kinh tiền đình thuần túy, chức năng thính giác được bảo tồn; khi hội chứng này đi kèm với mất thính lực một bên, tình trạng đó được gọi là viêm mê đạo. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
- Đánh giá và chẩn đoán phân biệt
Hội chứng chóng mặt cấp tính kéo dài không đặc hiệu cho viêm dây thần kinh tiền đình mà còn là biểu hiện của các biến cố mạch máu tại tiểu não hoặc thân não. (Xem ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)
Các đặc điểm thăm khám có thể giúp phân biệt các tình trạng này; cụ thể, sự hiện diện của nghiệm pháp kích thích đầu (head impulse test) bình thường (hình 2), nystagmus (rung giật nhãn cầu) thay đổi hướng, hoặc lệch trục (skew deviation) gợi ý chẩn đoán có khả năng là một biến cố mạch máu và cần phải thực hiện chụp cộng hưởng từ (MRI) khẩn cấp (hình 1). MRI cũng nên được thực hiện ở những bệnh nhân chóng mặt cấp tính kéo dài có tuổi cao (>60 tuổi) hoặc có đau đầu, bất kỳ dấu hiệu thần kinh khu trú nào, hoặc có các yếu tố nguy cơ mạch máu. Hiện không có xét nghiệm nào giúp khẳng định chẩn đoán viêm dây thần kinh tiền đình. (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
- Điều trị đặc hiệu bệnh
Chúng tôi không còn sử dụng glucocorticoid cho bệnh nhân viêm dây thần kinh tiền đình, vì phần lớn các bằng chứng hiện tại cho thấy chúng không hiệu quả. Tương tự, chúng tôi không sử dụng điều trị kháng virus cho tình trạng này. (Xem ‘Điều trị đặc hiệu cấp tính’ ở dưới.)
- Kiểm soát triệu chứng
Chúng tôi đề xuất sử dụng các thuốc ức chế tiền đình và thuốc chống nôn để kiểm soát triệu chứng trong 24 đến 48 giờ đầu (Khuyến cáo 2C). Chúng tôi sẽ ngừng các biện pháp điều trị triệu chứng cấp tính trong vòng 48 giờ nếu tình trạng triệu chứng của bệnh nhân cho phép, vì một số dữ liệu cho thấy các thuốc này có thể can thiệp vào quá trình bù trừ trung ương và sự hồi phục lâu dài. (Xem ‘Điều trị triệu chứng’ ở dưới.)
- Vai trò của phục hồi chức năng tiền đình
Chúng tôi đề xuất triển khai sớm chương trình phục hồi chức năng tiền đình sau khi các triệu chứng cấp tính thuyên giảm, vì điều này có thể đẩy nhanh quá trình hồi phục lâu dài, đặc biệt là khả năng thăng bằng (Khuyến cáo 2B). (Xem ‘Điều trị’ ở dưới và “Điều trị chóng mặt”.)
