Các nguyên tắc chung trong xử trí gãy xương triệt để

TÓM TẮT

Lợi ích và thời điểm bó bột – Bó bột tạo ra một môi trường ổn định và được bảo vệ, giúp can xương màng xương hình thành và quá trình liền xương diễn ra bình thường. Thời điểm tối ưu để bó bột là sau khi tình trạng sưng nề do chấn thương đã giảm, thường mất từ 5 đến 7 ngày. (Xem ‘Tổng quan’ ở dưới.)

Vật liệu bó bột – Sợi thủy tinh (fiberglass) và thạch cao (plaster of Paris) là hai loại vật liệu phổ biến nhất hiện nay. Sợi thủy tinh có ưu điểm là nhẹ hơn, bền hơn, thoáng khí và nhanh khô hơn thạch cao. Trong khi đó, thạch cao dễ tạo khuôn đồng nhất hơn và có thể dễ sử dụng hơn đối với các lâm sàng ít kinh nghiệm. (Xem ‘Vật liệu’ ở dưới.)

Kỹ thuật bó bột – Các bước tiến hành bó bột được mô tả chi tiết trong nội dung bài; các loại bột thông dụng và cách thực hiện được tóm tắt trong bảng đi kèm (bảng 1). Để đảm bảo kỹ thuật bó bột đúng chuẩn, lâm sàng cần lưu ý các điểm sau:

• Bảo vệ da bằng tất ống (lớp lót đầu tiên của bất kỳ ca bó bột nào) và sử dụng bông lót với lượng vừa đủ, tránh quá dày.
• Lót thêm bông tại các vùng lồi xương.
• Đảm bảo bất động tối đa đối với các gãy xương không ổn định bằng cách bao gồm cả khớp gần và khớp xa so với vị trí gãy vào trong vùng bó bột.
• Cố gắng đặt các khớp tổn thương ở tư thế chức năng (tức là tư thế trung tính) bất cứ khi nào có thể. (Xem ‘Kỹ thuật bó bột’ ở dưới.)

Biến chứng của bó bột – Bó bột có thể gây ra một số biến chứng như: loét do tì đè, tổn thương thần kinh mạch máu, hội chứng chèn ép khoang cấp tính và teo cơ do bất động. Do đó, bất kỳ bệnh nhân nào đang bó bột mà than phiền về tình trạng đau, nóng rát, tê rần hoặc mất cảm giác cần được đánh giá ngay lập tức. (Xem ‘Biến chứng’ ở dưới.)

Lịch tái khám – Khoảng cách giữa các lần tái khám phụ thuộc vào tính chất của gãy xương, loại bột sử dụng và mức độ tuân thủ của bệnh nhân. Trẻ em có gãy xương không ổn định cần được tái khám thường xuyên, trong một số trường hợp có thể lên đến 2 lần mỗi tuần; ngược lại, người lớn có ý thức tuân thủ tốt với các gãy xương nhỏ, ổn định có thể chỉ cần một lần tái khám. (Xem ‘Lịch tái khám’ ở dưới.)

Đánh giá lâm sàng quá trình liền xương – Sự kết hợp giữa các yếu tố lâm sàng và hình ảnh X-quang sẽ mang lại kết quả dự đoán chính xác nhất về quá trình liền xương. Việc đánh giá thường được thực hiện vào thời điểm dự kiến xương sẽ liền. (Xem ‘Đánh giá lâm sàng quá trình liền xương’ ở dưới.)

Dinh dưỡng và các liệu pháp hỗ trợ – Tất cả bệnh nhân gãy xương đều cần chế độ dinh dưỡng tốt — bao gồm đầy đủ vitamin D, canxi và protein — để tối ưu hóa quá trình liền xương. Liều dùng vitamin D bổ sung 1000 đơn vị quốc tế (IU) mỗi ngày là mức hợp lý. Với chức năng thận bình thường, lượng protein nạp vào hàng ngày khoảng 2 g/kg cân nặng là phù hợp.

Hiện có một số liệu pháp hỗ trợ liền xương, tuy nhiên có rất ít nghiên cứu nghiêm ngặt được thực hiện, vì vậy vai trò cụ thể của các phương pháp này vẫn cần được xác định thêm. (Xem ‘Liệu pháp hỗ trợ liền xương’ ở dưới.)