TÓM TẮT
Dịch tễ học – Ngất là một vấn đề lâm sàng thường gặp, là một trong nhiều nguyên nhân gây mất ý thức thoáng qua (TLOC). Tỷ lệ hiện mắc trong suốt cuộc đời của ngất trong quần thể chung là khoảng 20%. Tình trạng ngất chiếm từ 1 đến 3% tổng số lượt thăm khám tại khoa cấp cứu và 1% tổng số ca nhập viện. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
Nguyên nhân – Các nguyên nhân gây TLOC dẫn đến ngất thực sự thường được chia thành ba nhóm chính (bảng 1): ngất phản xạ, ngất do hạ huyết áp tư thế, và rối loạn nhịp tim hoặc bệnh lý cấu trúc tim phổi. (Xem ‘Nguyên nhân gây ngất’ ở dưới.)
Nguyên nhân gây ra các cơn không do ngất – Khi đánh giá một bệnh nhân có TLOC nghi ngờ do ngất, lâm sàng cần cân nhắc và loại trừ các tình trạng mô phỏng TLOC/ngất nhưng không phải là ngất thực sự (sơ đồ 1). Các tình trạng thường gặp nhất bao gồm: cơn co giật, rối loạn giấc ngủ, té ngã ngẫu nhiên và một số bệnh lý tâm thần (ví dụ: phản ứng chuyển di dẫn đến các cơn co giật không do động kinh có nguồn gốc tâm lý, trước đây gọi là giả co giật tâm lý). (Xem ‘Nguyên nhân gây ra các cơn không do ngất’ ở dưới, cũng như “Đánh giá và xử trí cơn co giật đầu tiên ở người trưởng thành”, “Phân loại rối loạn giấc ngủ” và “Co giật chức năng: Căn nguyên, đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán”.)
Bệnh xơ vữa động mạch não hầu như không bao giờ là nguyên nhân gây ra các triệu chứng ngất thực sự, do não có hệ thống cung cấp máu dự phòng. Thay vào đó, đột quỵ và cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua gây ra các khiếm khuyết thần kinh khu trú, không hồi phục nhanh chóng hoặc hoàn toàn. (Xem ‘Bệnh lý mạch máu não’ ở dưới.)
Ngất không rõ nguyên nhân – Khi các đánh giá ban đầu bao gồm khai thác bệnh sử, khám lâm sàng và điện tâm đồ (ECG) không tìm thấy nguyên nhân ở bệnh nhân nghi ngờ ngất, bệnh nhân được xác định là ngất không rõ chẩn đoán (tức là ngất không rõ nguyên nhân). Trước đây, tỷ lệ ngất “không rõ nguyên nhân” chiếm khoảng một phần ba các trường hợp, nhưng hiện nay con số này chỉ còn khoảng 10% nhờ sự phổ biến của các chuyên gia về ngất và các phòng khám chẩn đoán ngất chuyên sâu. Thông thường, ngất không rõ nguyên nhân thường có tiên lượng tốt, gợi ý rằng hầu hết các trường hợp này có khả năng là ngất phản xạ. (Xem ‘Ngất không rõ nguyên nhân’ ở dưới.)
