TÓM TẮT
- Hướng tiếp cận điều trị – Đa số người có sỏi mật không biểu hiện triệu chứng trong suốt cuộc đời và sỏi thường được phát hiện tình cờ. Chiến lược quản lý bệnh nhân sỏi mật phụ thuộc vào triệu chứng lâm sàng, kết quả chẩn đoán hình ảnh và sự hiện diện của các biến chứng. Các biến chứng của sỏi mật bao gồm viêm túi mật cấp, viêm đường mật, viêm tụy do sỏi, tắc ruột do sỏi và hội chứng Mirizzi. Nhìn chung, bệnh nhân có bùn mật hoặc sỏi vi thể được điều trị tương tự như bệnh nhân sỏi mật. Thuật ngữ “bệnh sỏi mật không biến chứng” dùng để chỉ tình trạng sỏi trong túi mật gây ra cơn đau quặn gan nhưng không kèm theo các biến chứng. (Xem ‘Thuật ngữ’ ở dưới).
- Bệnh nhân có cơn đau quặn gan – Đối với những bệnh nhân có cơn đau quặn gan điển hình và có hình ảnh sỏi mật trên chẩn đoán hình ảnh, chúng tôi khuyến cáo nên phẫu thuật cắt túi mật thay vì theo dõi chờ đợi (Khuyến cáo 1B). Những bệnh nhân này thường dễ tái phát các cơn đau và có nguy cơ gặp biến chứng. Với những bệnh nhân chỉ có một cơn đau quặn gan đơn lẻ, không có biến chứng và muốn tránh phẫu thuật, phương pháp theo dõi chờ đợi có thể là một lựa chọn hợp lý, miễn là bệnh nhân hiểu rõ nguy cơ phát triển các biến chứng sau này. Điều quan trọng là những bệnh nhân không phẫu thuật cắt túi mật cần được hướng dẫn về các triệu chứng của cơn đau quặn gan và được dặn dò phải đến cơ sở y tế ngay khi triệu chứng xuất hiện, vì các cơn đau tiếp theo thường nghiêm trọng hơn và có thể kèm theo biến chứng. Liệu pháp hòa tan sỏi không phẫu thuật là một lựa chọn thay thế hợp lý cho những bệnh nhân không thể hoặc không muốn phẫu thuật cắt túi mật. (Xem ‘Đau quặn gan’ ở dưới).
- Bệnh nhân không triệu chứng có sỏi mật tình cờ – Đối với những bệnh nhân phát hiện sỏi mật tình cờ, chúng tôi khuyến cáo theo dõi chờ đợi thay vì phẫu thuật cắt túi mật dự phòng (Khuyến cáo 1C). Việc chờ cho đến khi bệnh nhân xuất hiện triệu chứng mới phẫu thuật cắt túi mật giúp tránh được những ca phẫu thuật không cần thiết, vì đa số bệnh nhân sỏi mật tình cờ sẽ không bao giờ khởi phát đau quặn gan. Tuy nhiên, phẫu thuật cắt túi mật dự phòng được chỉ định cho những bệnh nhân có nguy cơ cao ung thư túi mật. Phương pháp này cũng có vai trò trong điều trị một số bệnh nhân mắc các rối loạn tán huyết. (Xem ‘Theo dõi chờ đợi’ và ‘Phẫu thuật cắt túi mật cho các đối tượng chọn lọc’ ở dưới).
- Bệnh nhân có triệu chứng không điển hình – Đối với bệnh nhân có triệu chứng không điển hình kèm sỏi mật, chúng tôi đề xuất đánh giá thêm thay vì chỉ định phẫu thuật cắt túi mật (Khuyến cáo 2C). Những bệnh nhân này cần được thăm khám kỹ lưỡng để tìm các nguyên nhân gây triệu chứng không liên quan đến sỏi mật. Phẫu thuật cắt túi mật là một lựa chọn hợp lý nếu kết quả đánh giá các nguyên nhân khác là âm tính và bệnh nhân có đáp ứng lâm sàng với liệu pháp hòa tan sỏi bằng acid mật. Bệnh nhân cần được thông báo rằng hiệu quả của phẫu thuật cắt túi mật trong trường hợp này không cao như đối với bệnh nhân có cơn đau quặn gan điển hình. (Xem ‘Triệu chứng không điển hình và sỏi mật’ ở dưới).
