Rối loạn thức-ngủ và các rối loạn giấc ngủ ở bệnh nhân sa sút trí tuệ

TÓM TẮT

• Phổ triệu chứng
  Khó khăn trong việc bắt đầu giấc ngủ và duy trì giấc ngủ có lẽ là những rối loạn chu kỳ thức-ngủ phổ biến nhất ở bệnh nhân sa sút trí tuệ, ảnh hưởng đến khoảng 1/3 số bệnh nhân. Các vấn đề phổ biến khác bao gồm buồn ngủ quá mức vào ban ngày (EDS), tăng kích động vào buổi tối (hội chứng hoàng hôn), và các cử động hoặc hành vi bất thường trong khi ngủ. (Xem ‘Phổ triệu chứng’ ở dưới.)
• Đánh giá
  Phỏng vấn người chăm sóc hoặc người nằm cùng giường là cực kỳ quan trọng để bổ sung cho tiền sử do bệnh nhân cung cấp. Tiền sử cần tập trung vào ba lĩnh vực chính của các phàn nàn về giấc ngủ: khó đi vào giấc ngủ hoặc khó duy trì giấc ngủ, buồn ngủ ban ngày (EDS), và các hành vi hoặc cử động bất thường liên quan đến giấc ngủ. (Xem ‘Đánh giá lâm sàng’ ở dưới.)
• Chẩn đoán
  Thời điểm ngủ bất thường (ví dụ: ngủ vào ban ngày nhiều hơn ban đêm, đi ngủ quá sớm hoặc quá muộn) gợi ý tình trạng rối loạn nhịp sinh học. Nếu thời điểm ngủ không thay đổi so với trạng thái trước khi mắc bệnh, các nguyên nhân khả thi nhất là mất ngủ nguyên phát, hội chứng chân không yên (RLS), hoặc do ảnh hưởng của thuốc hoặc môi trường. (Xem ‘Thiết lập chẩn đoán’ ở dưới.)
• Thăm dò giấc ngủ
  Nhiều rối loạn thức-ngủ ở bệnh nhân sa sút trí tuệ được chẩn đoán chỉ thông qua tiền sử. Những rối loạn khác, chẳng hạn như hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) hoặc rối loạn cử động chi định kỳ (PLMD), cần được đánh giá thêm bằng đa ký giấc ngủ (PSG) hoặc đo ngưng thở khi ngủ tại nhà. (Xem ‘Thăm dò bổ sung’ ở dưới.)
• Kiểm soát mất ngủ
  Giấc ngủ kém ở người trưởng thành sa sút trí tuệ có liên quan chặt chẽ đến các rối loạn môi trường, đặc biệt là trong môi trường bệnh viện và viện dưỡng lão.
  • Tái cấu trúc môi trường
    Các chiến lược chung để tái cấu trúc môi trường bao gồm giữ môi trường tối vào ban đêm và sáng vào ban ngày, giảm tiếng ồn vào ban đêm, loại bỏ các tình trạng thức giấc không cần thiết vào ban đêm, và sắp xếp bạn cùng phòng có mô hình thức-ngủ tương đồng nếu có thể. (Xem ‘Tái cấu trúc môi trường’ ở dưới.)
  • Liệu pháp hành vi
    Đối với tình trạng mất ngủ và rối loạn nhịp sinh học ở bệnh nhân sa sút trí tuệ, chúng tôi đề xuất các liệu pháp hành vi không dùng thuốc, được cá nhân hóa theo nhu cầu, khả năng của bệnh nhân cũng như sở thích của bệnh nhân và người chăm sóc (Khuyến cáo 2B).

    Bệnh nhân sa sút trí tuệ mức độ nhẹ đến trung bình, có khả năng tuân thủ các kế hoạch hành vi với sự hỗ trợ của người chăm sóc, là những đối tượng phù hợp cho liệu pháp hành vi đa thành phần, tập trung vào thay đổi môi trường và thiết lập các mô hình giấc ngủ nhất quán. (Xem ‘Liệu pháp hành vi đa thành phần’ ở dưới.)

    Đối với bệnh nhân sa sút trí tuệ giai đoạn tiến triển, các can thiệp không dùng thuốc chủ yếu bao gồm tái cấu trúc môi trường và kiểm soát tình trạng đa thuốc. (Xem ‘Tái cấu trúc môi trường’ ở dưới và ‘Giải quyết tình trạng đa thuốc’ ở dưới.)

  • Điều trị bằng thuốc
    Điều trị mất ngủ bằng thuốc chưa được nghiên cứu kỹ lưỡng ở bệnh nhân sa sút trí tuệ và có nguy cơ cao gây ra các tác dụng phụ. (Xem ‘Điều trị bằng thuốc’ ở dưới.)
• Kiểm soát ngưng thở khi ngủ
  Bệnh nhân sa sút trí tuệ mức độ nhẹ đến trung bình kèm theo OSA có thể dung nạp và tuân thủ điều trị bằng áp lực dương liên tục (CPAP). CPAP đã được chứng minh là giúp cải thiện giấc ngủ và có một số tác động tích cực đến nhận thức ở bệnh nhân sa sút trí tuệ. (Xem ‘Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn’ ở dưới.)
• Các rối loạn giấc ngủ khác
  Rối loạn hành vi giấc ngủ REM (RBD) và hội chứng chân không yên (RLS) xảy ra với tần suất cao hơn ở bệnh nhân sa sút trí tuệ và có thể điều trị dễ dàng. (Xem ‘Rối loạn hành vi giấc ngủ REM’ ở dưới và ‘Hội chứng chân không yên và rối loạn cử động chi định kỳ’ ở dưới.)