TÓM TẮT
-
Đặc điểm lâm sàng thường gặp
Adenovirus là một họ virus DNA, là nguyên nhân quan trọng gây ra các bệnh lý sốt ở trẻ nhỏ. Các virus này thường liên quan đến nhiễm trùng đường hô hấp trên và dưới, chẳng hạn như viêm họng, cảm lạnh và viêm phổi.
Ít phổ biến hơn, adenovirus có thể gây bệnh đường tiêu hóa, mắt và đường sinh dục – tiết niệu. Đa số các bệnh do adenovirus đều tự giới hạn, tuy nhiên viêm phổi có thể diễn tiến nặng và các trường hợp nhiễm trùng gây tử vong có thể xảy ra ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch, hoặc đôi khi ở trẻ em và người lớn khỏe mạnh. (Xem ‘Giới thiệu’ và ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
-
Đặc điểm virus học
Adenovirus có hệ gene DNA sợi kép với kích thước khoảng 35 kb, được bao quanh bởi cấu trúc hình khối 20 mặt không vỏ bọc với các sợi protein nhô ra. (Xem ‘Cấu trúc virion’ ở dưới.)
-
Phân bố trên toàn thế giới
Adenovirus phân bố toàn cầu và gây nhiễm trùng quanh năm. Hầu hết mọi người đều có bằng chứng huyết thanh học về việc từng nhiễm adenovirus trước 10 tuổi. Nhiễm adenovirus rất phổ biến tại các nhà trẻ và trong các hộ gia đình có trẻ nhỏ. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
-
Dịch bệnh
Nhiều đợt dịch do adenovirus đã được ghi nhận, bao gồm sốt viêm họng kết mạc trong các trại hè và liên quan đến các hồ bơi công cộng, viêm giác mạc kết mạc trong các cơ sở y tế, và bệnh hô hấp cấp tính nghiêm trọng ở tân binh quân đội cũng như trong các môi trường khép kín, đông đúc khác. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
-
Các serotype
Hơn 60 serotype adenovirus ở người đã được mô tả, dựa trên các quyết định kháng nguyên được phát hiện bằng xét nghiệm trung hòa virus (51 serotype) và các “type” mới được xác định bằng phân tích phân tử. Các serotype này được phân loại thành 7 loài (species), từ A đến G.
Các serotype trong cùng một loài thường có đặc tính sinh học tương đồng. Ví dụ, các serotype 11, 34 và 35 thuộc loài B gây viêm bàng quang xuất huyết, trong khi các serotype 8, 19 và 37 thuộc loài D liên quan đến viêm giác mạc kết mạc (bảng 1).
Các bệnh lý nghiêm trọng chủ yếu liên quan đến các serotype thuộc loài B và C.
-
Đặc điểm lâm sàng thay đổi theo độ tuổi và tình trạng miễn dịch
Biểu hiện lâm sàng của bệnh do adenovirus thay đổi tùy theo độ tuổi và khả năng đáp ứng miễn dịch của bệnh nhân (bảng 2). (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ và ‘Nhiễm trùng ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch’ ở dưới.)
-
Phổ bệnh lý ở bệnh nhân ghép tạng
Nhiều hội chứng lâm sàng đa dạng đã được báo cáo ở những bệnh nhân suy giảm miễn dịch, chẳng hạn như người nhận ghép tế bào tạo máu (HCT), bao gồm viêm phổi, viêm đại tràng, viêm gan, viêm bàng quang xuất huyết, viêm não và bệnh lan tỏa.
Ngược lại với bệnh nhân ghép tế bào tạo máu, bệnh do adenovirus ở người nhận ghép tạng đặc thường gây tổn thương tại chính cơ quan được ghép (Xem ‘Ghép tế bào tạo máu’ và ‘Ghép tạng đặc’ ở dưới.)
