Đánh giá khuyết tật phổi

TÓM TẮT

Định nghĩa – Các thuật ngữ “suy giảm” (impairment), “khuyết tật” (disability) và “trở ngại” (handicap) có những định nghĩa chính xác và riêng biệt trong việc đánh giá khuyết tật phổi. Việc xác định khuyết tật không chỉ dựa vào các phép đo định lượng khách quan về chức năng phổi, mà còn kết hợp nhiều yếu tố đa dạng như tuổi tác, giới tính, trình độ học vấn, cũng như môi trường kinh tế và xã hội. (Xem thêm mục ‘Định nghĩa’ ở dưới và “Đánh giá và xác định khuyết tật tại Hoa Kỳ”.)

Hướng dẫn của AMA – Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ (AMA) cung cấp các hướng dẫn để xếp hạng mức độ suy giảm chức năng và khuyết tật phổi (bảng 1 và sơ đồ 1). Nhiều cơ quan quản lý, bao gồm hầu hết các chương trình Bồi thường cho Người lao động tại các bang, áp dụng các tiêu chí này ở những mức độ khác nhau. (Xem thêm mục ‘Tiếp cận đánh giá’ ở dưới.)

Đánh giá ban đầu

• Hỏi bệnh và thăm khám lâm sàng

  Việc khai thác bệnh sử và thăm khám lâm sàng toàn diện không phải lúc nào cũng giúp định lượng chính xác mức độ suy giảm chức năng. Tuy nhiên, những thông tin này cung cấp bằng chứng hỗ trợ cho việc chẩn đoán chính xác và xác định các yếu tố liên quan hoặc không liên quan đến nghề nghiệp góp phần gây ra bệnh lý. (Xem thêm mục ‘Hỏi bệnh và thăm khám lâm sàng’ ở dưới.)

• Hô hấp ký

  Các thông số sinh lý chính được sử dụng để đánh giá suy giảm chức năng phổi bao gồm thể tích thở ra gắng sức trong giây đầu tiên (FEV₁), dung tích sống gắng sức (FVC), chỉ số FEV₁/FVC và khả năng khuếch tán carbon monoxide (DLCO) (bảng 1). (Xem thêm mục ‘Xét nghiệm chức năng phổi’ ở dưới.)

• Giảm oxy máu

  Khi xác định khuyết tật dựa trên tình trạng giảm oxy máu, hướng dẫn của AMA yêu cầu phải có minh chứng về tình trạng giảm oxy máu trong hai lần đánh giá riêng biệt, cách nhau ít nhất bốn tuần. Các tiêu chí của SSA về suy giảm trao đổi khí dựa trên kết quả khí máu động mạch (ABG) đo khi nghỉ ngơi và trong tình trạng lâm sàng ổn định được cung cấp trong bảng (bảng 4). (Xem thêm mục ‘Khí máu động mạch’ và ‘Cơ quan An sinh Xã hội (SSA)’ ở dưới.)

• Nghiệm pháp gắng sức (ở một số bệnh nhân)

  Nghiệm pháp gắng sức tim phổi không nằm trong quy trình đánh giá khuyết tật thường quy, nhưng có thể hữu ích khi mức độ khó thở trầm trọng hơn so với kết quả hô hấp ký hoặc khả năng khuếch tán, hoặc khi kết quả của các xét nghiệm này không mang tính kết luận. Kết quả nghiệm pháp gắng sức được thể hiện qua mức tiêu thụ oxy tối đa (VO₂ max) hoặc đơn vị chuyển hóa (METS), phản ánh khối lượng công việc tối đa mà bệnh nhân có thể đạt được (bảng 1). (Xem thêm mục ‘Nghiệm pháp gắng sức’ ở dưới.)

• Cải thiện y tế tối đa

  Cải thiện y tế tối đa (Maximum medical improvement – MMI) là thời điểm mà lâm sàng nhận định tình trạng của bệnh nhân đã ổn định và không còn phương pháp điều trị nào khác có khả năng cải thiện thêm tình trạng bệnh. (Xem thêm mục ‘Đánh giá mức cải thiện y tế tối đa’ ở dưới.)

• Lưu ý đặc biệt trong đánh giá hen

  Trong đánh giá khuyết tật do hen, xét nghiệm ưu tiên để xếp hạng suy giảm chức năng (FEV₁ sau giãn phế quản hoặc mức độ tăng đáp ứng với methacholine) phụ thuộc vào chỉ số FEV₁ cơ bản (bảng 2). Ngoài ra, việc đánh giá liều lượng thuốc tối thiểu cần thiết để kiểm soát hen cũng được đưa vào quá trình xác định mức độ khuyết tật. (Xem thêm mục ‘Hen’ ở dưới.)

• Điều chỉnh tiếp xúc

  Những người mắc hen nghề nghiệp trung gian miễn dịch do một tác nhân gây mẫn cảm đã xác định tại nơi làm việc cần được cách ly hoàn toàn khỏi tác nhân đó. Tương tự, những bệnh nhân viêm phổi quá mẫn hoặc bệnh bụi phổi cần được ngừng tiếp xúc với tác nhân gây bệnh, ngay cả khi chức năng phổi vẫn còn được bảo tồn tương đối tốt tại thời điểm đánh giá. (Xem thêm mục ‘Các bệnh lý cụ thể’ ở dưới.)