Điều trị loạn thần hậu sản

TÓM TẮT

• Loạn thần sau sinh khởi phát nhanh với các triệu chứng loạn thần bao gồm ảo giác và hoang tưởng, hành vi kỳ quặc, lú lẫn và mất tổ chức. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
• Loạn thần sau sinh thường gặp nhất ở những cá nhân đã hoặc đang được chẩn đoán mắc rối loạn lưỡng cực. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

• Loạn thần sau sinh là một tình trạng cấp cứu y khoa, thường đòi hỏi phải được nhận diện và can thiệp nhanh chóng.
• Chúng tôi thường chỉ định nhập viện cho bệnh nhân loạn thần sau sinh. Mặc dù việc tách mẹ và con trong giai đoạn quan trọng này là không tối ưu, nhưng không nên để người mẹ ở một mình với con của họ. (Xem ‘Đảm bảo an toàn’ ở dưới.)

• Một thuật toán về điều trị loạn thần sau sinh được trình bày tại (thuật toán 1).

• Đối với những cá nhân mắc loạn thần sau sinh không có tiền sử bệnh tâm thần, chúng tôi đề xuất điều trị ban đầu bằng sự kết hợp giữa thuốc chống loạn thần và lithium, thay vì chỉ dùng một loại đơn lẻ (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Điều trị phối hợp cho đa số bệnh nhân’ ở dưới.)
• Tương tự như trong các bối cảnh khác, chúng tôi ưu tiên sử dụng thuốc chống loạn thần thế hệ hai (SGA) hơn là thế hệ một do tỷ lệ gây triệu chứng ngoại tháp thấp hơn. (Xem ‘Lựa chọn, khởi đầu và theo dõi thuốc chống loạn thần’ ở dưới.)

• Chúng tôi sử dụng thuốc chống loạn thần làm đơn trị liệu cho những trường hợp không thể dùng lithium. Việc sử dụng lithium đơn trị liệu chỉ được thực hiện hiếm hoi ở những cá nhân có tình trạng mất tổ chức rất nhẹ và không gây rối loạn tâm lý xã hội. (Xem ‘Đơn trị liệu trong các trường hợp cụ thể’ ở dưới.)

• Đối với những cá nhân mắc loạn thần sau sinh kèm theo các triệu chứng trầm cảm nổi bật, chúng tôi đề xuất điều trị phối hợp với thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI) bên cạnh lithium và thuốc chống loạn thần (Khuyến cáo 2C).
• Tuy nhiên, chúng tôi không sử dụng SSRI cho những cá nhân có cảm xúc không ổn định hoặc dễ kích động quá mức, vì những người này có nguy cơ cao khởi phát giai đoạn hưng cảm. (Xem ‘Đối với bệnh nhân có triệu chứng trầm cảm kèm theo’ ở dưới.)

• Đối với những cá nhân đáp ứng tốt với phác đồ điều trị lithium và SGA, chúng tôi tiếp tục duy trì thuốc chống loạn thần trong ít nhất từ ba đến sáu tháng và lithium trong ít nhất chín tháng.
• Đối với những cá nhân đáp ứng với quản lý dược lý ban đầu, chúng tôi đề xuất bổ sung trị liệu tâm lý, tập trung vào giáo dục tâm lý và khuyến khích sự tuân thủ điều trị (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Khi đáp ứng tốt’ ở dưới.)

• Chúng tôi bổ sung SGA cho những cá nhân không đáp ứng với điều trị đơn trị liệu ban đầu bằng lithium. (Xem ‘Khi đơn trị liệu không hiệu quả’ ở dưới.)
• Đối với những cá nhân không thể dùng lithium và không đáp ứng với điều trị ban đầu bằng SGA đơn trị liệu, lựa chọn tiếp theo của chúng tôi là valproate. Chúng tôi tránh sử dụng valproate sau giai đoạn ổn định ban đầu. (Xem ‘Khi đơn trị liệu không hiệu quả’ ở dưới.)

• Đối với bệnh nhân loạn thần sau sinh gặp tình trạng mất ngủ hoặc rối loạn giấc ngủ dù đã điều trị ban đầu, chúng tôi đề xuất tăng cường bằng benzodiazepine thay vì các loại thuốc khác (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Khi mất ngủ rõ rệt’ ở dưới.)

• Đối với bệnh nhân loạn thần sau sinh không đáp ứng hoặc không dung nạp được các phác đồ điều trị phối hợp, chúng tôi thường chuyển sang một loại SGA khác, đồng thời bắt đầu sắp xếp điều trị bằng liệu pháp sốc điện. (Xem ‘Khi điều trị phối hợp không hiệu quả’ ở dưới.)

• Dựa trên các bằng chứng còn hạn chế và kinh nghiệm lâm sàng, chúng tôi khuyến khích những phụ nữ mắc loạn thần sau sinh có dự định cho con bú nên sử dụng thuốc chống loạn thần, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc chỉnh khí sắc theo chỉ định. Tuy nhiên, một số phụ nữ có tình trạng bệnh nặng hơn có thể bị mất tổ chức quá mức hoặc gây rủi ro quá lớn cho trẻ, khiến việc cho con bú không còn an toàn. (Xem ‘Cho con bú’ ở dưới và ‘Điều trị phối hợp cho đa số bệnh nhân’ ở dưới.)