TÓM TẮT
Định nghĩa và phân loại – Rối loạn nhạy cảm ánh sáng ở da là những tình trạng xuất hiện phản ứng da bất thường sau khi tiếp xúc với bức xạ tia cực tím (UV) hoặc ánh sáng khả kiến. Các nhóm chính bao gồm: viêm da ánh sáng vô căn, viêm da ánh sáng do tác nhân ngoại sinh hoặc nội sinh, viêm da trầm trọng hơn do ánh sáng và các bệnh da di truyền nhạy cảm ánh sáng. Bảng mô tả các đặc điểm chính của nhiều bệnh lý nhạy cảm ánh sáng được cung cấp tại (bảng 1). (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
Viêm da ánh sáng vô căn – Đây là các rối loạn nhạy cảm ánh sáng mà nhiều trường hợp có thể thông qua trung gian miễn dịch, dù chưa rõ tác nhân gây khởi phát. Nhóm này bao gồm phát ban ánh sáng đa hình (PMLE), prurigo actinic, hydroa vacciniforme, viêm da ánh sáng mạn tính (CAD) và mề đay ánh sáng (xem ‘Viêm da ánh sáng vô căn’ ở dưới):
- Phát ban ánh sáng đa hình
Phát ban ánh sáng đa hình (PMLE) là bệnh viêm da ánh sáng vô căn thường gặp nhất; phát ban mùa xuân ở trẻ em là một biến thể của PMLE, cả hai đều được xem xét riêng biệt. (Xem “Phát ban ánh sáng đa hình”.)
- Prurigo actinic
Prurigo actinic là tình trạng phát ban ngứa do ánh sáng khởi phát ở trẻ em, thường gặp nhất ở người Mestizo (tức là những người có nguồn gốc lai giữa người Ấn Độ Mỹ và châu Âu). Bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời là một thành phần quan trọng trong điều trị. Đối với tất cả bệnh nhân prurigo actinic, chúng tôi đề xuất sử dụng corticosteroid tại chỗ làm liệu pháp ban đầu (Khuyến cáo 2C). Với những bệnh nhân mức độ trung bình đến nặng không cải thiện khi bảo vệ da và dùng corticosteroid tại chỗ, chúng tôi đề xuất điều trị bằng quang trị liệu dự phòng, ban đầu kết hợp với một đợt ngắn corticosteroid đường uống (Khuyến cáo 2C). Đối với những trường hợp bệnh lan rộng hoặc kháng trị, chúng tôi đề xuất điều trị bằng thalidomide (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Prurigo actinic’ ở dưới.)
- Viêm da ánh sáng mạn tính (CAD)
Viêm da ánh sáng mạn tính là tình trạng phát ban chàm kéo dài tại các vùng da tiếp xúc với ánh sáng, thường gặp ở nam giới cao tuổi. Điều trị bao gồm các biện pháp bảo vệ da, dùng chất dưỡng ẩm và tránh các tác nhân gây khởi phát nếu có dị ứng tiếp xúc hoặc dị ứng tiếp xúc ánh sáng. Chúng tôi đề xuất sử dụng corticosteroid tại chỗ loại mạnh và/hoặc tacrolimus tại chỗ khi cần thiết cho tình trạng viêm da đang hoạt động (Khuyến cáo 2C). Các trường hợp kháng trị có thể đáp ứng tốt với thuốc ức chế miễn dịch toàn thân hoặc liệu pháp PUVA (Psoralen kết hợp tia cực tím A), ban đầu dùng kèm glucocorticoid đường uống. (Xem ‘Viêm da ánh sáng mạn tính’ ở dưới.)
Phản ứng độc tính ánh sáng – Phản ứng độc tính ánh sáng tương tự như tình trạng cháy nắng mức độ nặng, kết quả từ tổn thương trực tiếp mô hoặc tế bào sau khi tiếp xúc với tác nhân gây độc tính ánh sáng và tia UV. Hầu hết các phản ứng nhạy cảm ánh sáng do thuốc là phản ứng độc tính ánh sáng. Các furocoumarin từ thực vật và hắc ín cũng gây ra độc tính ánh sáng. Xét nghiệm phototesting có giá trị trong chẩn đoán. (Xem ‘Độc tính ánh sáng’ và ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
Phản ứng dị ứng ánh sáng – Phản ứng dị ứng ánh sáng là một dạng viêm da tiếp xúc dị ứng, trong đó một hóa chất hoặc thuốc gây nhạy cảm ánh sáng sau khi được kích hoạt bởi tia UV sẽ đóng vai trò là dị nguyên và gây ra phản ứng chàm ở người đã mẫn cảm. Hầu hết các phản ứng dị ứng ánh sáng là do các tác nhân bôi tại chỗ thay vì thuốc dùng toàn thân. Xét nghiệm phototesting và photopatch testing có giá trị trong chẩn đoán. (Xem ‘Dị ứng ánh sáng’ và ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
Bệnh Porphyria – Porphyria là các rối loạn chuyển hóa gây ra do thay đổi hoạt tính của một trong tám enzyme tham gia vào quá trình tổng hợp heme. Một số loại porphyria biểu hiện lâm sàng là nhạy cảm ánh sáng, bao gồm: porphyria cutanea tarda, porphyria tiền protoporphyrin erythropoietic, porphyria biến đổi (variegate porphyria), porphyria erythropoietic bẩm sinh, coproporphyria di truyền và porphyria gan-tủy xương (hepatoerythropoietic porphyria). Cơ chế bệnh sinh, biểu hiện lâm sàng, chẩn đoán và điều trị các bệnh porphyria được thảo luận riêng biệt. (Xem “Porphyrias: Tổng quan về phân loại và đánh giá”.)
Viêm da trầm trọng hơn do ánh sáng – Đây là những bệnh lý trở nên nặng hơn khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, ví dụ như lupus ban đỏ và viêm da cơ. (Xem ‘Viêm da trầm trọng hơn do ánh sáng’ ở dưới.)
Bệnh da di truyền liên quan đến nhạy cảm ánh sáng – Nhạy cảm ánh sáng là biểu hiện của một số bệnh da di truyền. Ví dụ bao gồm xeroderma pigmentosum, hội chứng Bloom, hội chứng Cockayne, loạn dưỡng tóc-móng (trichothiodystrophy), hội chứng Rothmund-Thomson và ly thượng bì bọng nước Kindler. (Xem ‘Các bệnh da di truyền hiếm gặp’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
