Hướng dẫn lâm sàng

Trang chủ

Ngộ độc nọc bọ cạp gây độc tính thần kinh cơ (Hoa Kỳ, Mexico, Trung Mỹ và Nam Phi)

Cập nhật lần cuối vào

MỤC LỤC

TÓM TẮT

Các loài bọ cạp có ý nghĩa lâm sàng – Các loài nguy hiểm có khả năng gây độc tính thần kinh cơ sau khi nhiễm nọc bao gồm Centruroides ở Hoa Kỳ (US), Mexico và Trung Mỹ (hình 5) và Parabuthus ở Nam Phi (bảng 1). (Xem ‘Địa lý và hình thái bọ cạp’ ở dưới.)

Vết chích của bọ cạp thường là tai nạn vì chúng có xu hướng chạy trốn hơn là tấn công con người. Các trường hợp chích thường xảy ra khi con người vô tình giẫm lên bọ cạp hoặc thò tay vào dưới gỗ, kẽ đá. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng – Các dấu hiệu sau khi nhiễm nọc bọ cạp Centruroides hoặc Parabuthus được phân thành bốn mức độ nghiêm trọng (bảng 2). Đa số các trường hợp nhiễm nọc chỉ gây đau tại chỗ hoặc không đau, viêm nhiễm tối thiểu hoặc không có. Nếu có, các triệu chứng có thể xuất hiện ngay lập tức và thường tiến triển đến mức độ nghiêm trọng nhất trong vòng 5 giờ. Trẻ nhỏ (<5 tuổi) có nguy cơ cao nhất gặp tình trạng nhiễm độc đe dọa tính mạng, cần chăm sóc hỗ trợ tích cực. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ và ‘Phân độ nghiêm trọng’ ở dưới.)

Đánh giá cận lâm sàng – Các xét nghiệm cận lâm sàng không cần thiết đối với bệnh nhân nhiễm độc nhẹ (độ I đến II). Chúng tôi chỉ định các xét nghiệm sau cho những bệnh nhân có biểu hiện nặng (độ III đến IV) cần nhập viện (xem ‘Đánh giá cận lâm sàng’ ở dưới):

  • Điện giải đồ huyết thanh
  • Men gan (aspartate aminotransferase [AST] và alanine aminotransferase [ALT])
  • Nitơ urê máu (BUN) và creatinine huyết thanh
  • Creatine kinase huyết thanh
  • Xét nghiệm nước tiểu

Cần thực hiện thêm các xét nghiệm bổ sung cho bệnh nhân có dấu hiệu của:

Chẩn đoán – Việc chẩn đoán nhiễm nọc bọ cạp Centruroides hoặc Parabuthus dựa trên các căn cứ sau (xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới):

Xử trí – Phương pháp xử trí vết chích bọ cạp được quyết định dựa trên mức độ nghiêm trọng của tình trạng nhiễm nọc:

Nhiễm nọc độ I hoặc II – Điều trị bao gồm kiểm soát đau, chăm sóc vết thương và dự phòng uốn ván (bảng 3) nếu cần, đồng thời theo dõi trong 4 giờ để đảm bảo triệu chứng không tiến triển nặng hơn. Trước khi xuất viện, bệnh nhân cần dung nạp được đường uống và kiểm soát đau tốt bằng thuốc uống. (Xem ‘Đau không kèm độc tính thần kinh cơ’ ở dưới.)

Nhiễm nọc độ III hoặc IV – Khi xử trí nghi ngờ nhiễm nọc bọ cạp độ III hoặc IV (bảng 2), chúng tôi khuyến khích hội chẩn với trung tâm chống độc khu vực hoặc bác sĩ có kinh nghiệm xử trí vết chích bọ cạp. (Xem ‘Độc tính thần kinh cơ’ và ‘Trung tâm chống độc khu vực’ ở dưới.)

  • Đối với bệnh nhân nhiễm nọc độ III hoặc IV (bảng 2) do bọ cạp Centruroides sculpturatus tại Hoa Kỳ, chúng tôi đề xuất sử dụng huyết thanh kháng nọc đặc hiệu cho bọ cạp (Khuyến cáo 2B). Việc chỉ điều trị hỗ trợ theo chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa độc chất học hoặc bác sĩ có chuyên môn tương đương là một lựa chọn chấp nhận được đối với bệnh nhân độ III, hoặc bệnh nhân trên 5 tuổi độ IV không có suy hô hấp hoặc không kiểm soát được đau/độc tính thần kinh cơ, trong trường hợp không có sẵn huyết thanh kháng nọc hoặc bệnh nhân từ chối (ví dụ: do chi phí).
  • Đối với bệnh nhân nhiễm nọc độ III hoặc IV do bọ cạp Centruroides ở Mexico và Trung Mỹ, chúng tôi khuyến cáo sử dụng huyết thanh kháng nọc đặc hiệu cho bọ cạp (Khuyến cáo 1C). (Xem ‘Huyết thanh kháng nọc’ ở dưới.)
  • Đối với bệnh nhân nhiễm nọc độ III hoặc IV do các loài Parabuthus, chúng tôi đề xuất sử dụng huyết thanh kháng nọc (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Huyết thanh kháng nọc’ ở dưới.)

Chăm sóc hỗ trợ – Tất cả bệnh nhân nhiễm nọc bọ cạp độ III hoặc IV đều cần chăm sóc hỗ trợ tích cực. Các can thiệp hỗ trợ chính bao gồm (xem ‘Chăm sóc hỗ trợ’ ở dưới):

  • Hút đờm dãi thường xuyên.
  • Đối với bệnh nhân có tiếng rít (wheezing), sử dụng thuốc cường beta2 adrenergic đường hít (bảng 6 và bảng 7) và corticosteroid tương tự như điều trị cơn hen cấp (sơ đồ 1 và sơ đồ 2).
  • Đặt nội khí quản cho bệnh nhân không thể duy trì đường thở hoặc xuất hiện phù phổi.
  • Theo dõi sát và điều trị thiếu máu cơ tim và/hoặc suy tim cấp mất bù ở những bệnh nhân có nguy cơ.
  • Tiêm Fentanyl tĩnh mạch để giảm đau. Fentanyl được ưu tiên nếu có kế hoạch dùng huyết thanh kháng nọc vì thuốc này không gây giải phóng histamine.
  • Nếu không sử dụng huyết thanh kháng nọc, dùng benzodiazepine tĩnh mạch (ví dụ: truyền Midazolam liên tục), chỉnh liều theo đáp ứng để an thần và điều trị co cứng cơ. Cần thận trọng hoặc tránh dùng benzodiazepine nếu có kế hoạch sử dụng huyết thanh kháng nọc.

Gói truy cập

Gói truy cập một năm

  • Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
  • Nội dung cập nhật liên tục.
  • Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
Mua gói truy cập
Already a member? Log in here

gợi ý cho bạn

Chuyên khoa