TÓM TẮT
Dịch tễ học – Sự gia tăng nồng độ enzyme tụy không đặc hiệu cho viêm tụy cấp. Khoảng 11% đến 13% bệnh nhân nhập viện vì đau bụng không do tụy có nồng độ enzyme tụy tăng cao. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
Nguyên nhân tăng amylase và lipase – Tăng amylase và lipase có thể do tăng sản xuất tại tụy hoặc ngoài tụy, hoặc do giảm khả năng thanh thải (bảng 1 và bảng 2). Tuy nhiên, trong một số trường hợp, enzyme tụy có thể tăng mà không tìm thấy bệnh lý rõ ràng. (Xem ‘Nguyên nhân’ ở dưới.)
Bệnh nhân viêm tụy cấp thường có nồng độ amylase và/hoặc lipase tăng gấp 3 lần trở lên. Tuy nhiên, những bệnh nhân viêm tụy cấp trên nền mạn tính, viêm tụy do tăng triglyceride máu hoặc viêm tụy do rượu có thể chỉ tăng lipase. Tăng amylase đơn độc có thể do bệnh lý tuyến nước bọt, và trong một số trường hợp hiếm gặp là do macroamylasemia. (Xem ‘Tăng amylase đơn độc’ và ‘Tăng lipase đơn độc/chiếm ưu thế’ ở dưới.)
Đánh giá ban đầu dựa trên biểu hiện lâm sàng – Tiếp cận bệnh nhân đau bụng có tăng amylase và/hoặc lipase dựa trên việc liệu biểu hiện lâm sàng có phù hợp với viêm tụy cấp hay không. (Xem ‘Tiếp cận ban đầu’ ở dưới.)
Biểu hiện lâm sàng phù hợp với viêm tụy cấp – Ở những bệnh nhân có đau bụng điển hình và nồng độ lipase hoặc amylase huyết thanh tăng gấp 3 lần hoặc hơn so với giới hạn trên bình thường, không cần chẩn đoán hình ảnh để xác định chẩn đoán viêm tụy cấp. (Xem ‘Biểu hiện phù hợp với viêm tụy cấp’ ở dưới.)
Biểu hiện lâm sàng không phù hợp với viêm tụy cấp – Đối với những bệnh nhân có biểu hiện lâm sàng không phù hợp với viêm tụy cấp, chúng tôi thực hiện khai thác bệnh sử chi tiết bao gồm các thuốc đang sử dụng, đánh giá xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh bụng để xác định nguyên nhân gây đau bụng và tăng enzyme tụy. (Xem ‘Biểu hiện không phù hợp với viêm tụy cấp’ ở dưới.)
Đánh giá bổ sung cho các bệnh nhân được chọn lọc – Xử trí tiếp theo ở những bệnh nhân có kết quả đánh giá ban đầu âm tính phụ thuộc vào việc cơn đau bụng có còn tiếp diễn hay không. (Xem ‘Tiếp cận tiếp theo’ ở dưới.)
Bệnh nhân không còn đau bụng – Với những bệnh nhân đã hết đau bụng, chúng tôi không thực hiện đánh giá bổ sung. (Xem ‘Bệnh nhân không đau bụng kéo dài’ ở dưới.)
Bệnh nhân đau bụng kéo dài – Những bệnh nhân đau bụng kéo dài nhưng chẩn đoán hình ảnh ban đầu âm tính cần được đánh giá các nguyên nhân gây đau bụng khác. Việc xét nghiệm lại amylase và/hoặc lipase ở những bệnh nhân này không mang lại giá trị lâm sàng. Đánh giá bổ sung bằng siêu âm nội soi có thể hữu ích trong chẩn đoán viêm tụy mạn tính, hoặc ở những bệnh nhân nghi ngờ có u tụy tiềm ẩn. (Xem ‘Bệnh nhân tiếp tục đau bụng’ ở dưới.)
Gói truy cập
Gói truy cập một năm
- Truy cập toàn bộ thư viện mọi lúc, mọi nơi, và trên mọi thiết bị.
- Nội dung cập nhật liên tục.
- Thanh toán nhanh chóng và an toàn bằng mã VietQR.
