TÓM TẮT
Sinh lý bệnh
- Hội chứng tắc nghẽn đường ra dạ dày (GOO) là một hội chứng lâm sàng đặc trưng bởi đau vùng thượng vị và nôn sau ăn do tắc nghẽn cơ học. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
Dịch tễ học và nguyên nhân
- Tỷ lệ mắc GOO chưa được xác định chính xác, nhưng có xu hướng giảm do sự sụt giảm của bệnh loét dạ dày tá tràng vốn từng là nguyên nhân quan trọng gây ra GOO trước đây. Với sự suy giảm của bệnh loét dạ dày tá tràng, ước tính có từ 50% đến 80% tổng số ca GOO là do bệnh lý ác tính. Ung thư biểu tuyến tụy xâm lấn vào tá tràng hoặc dạ dày là một nguyên nhân phổ biến gây GOO do ác tính. (Xem ‘Dịch tễ học’ và ‘Nguyên nhân’ ở dưới.)
Biểu hiện lâm sàng
- Các đặc điểm lâm sàng phổ biến nhất bao gồm buồn nôn và/hoặc nôn, đau thượng vị, cảm giác no sớm, chướng bụng và sụt cân. Các triệu chứng thường khởi phát đột ngột trong các trường hợp kẹt sỏi mật, sa polyp dạ dày kích thước lớn, di lệch ống thông mở dạ dày qua da và xoắn dạ dày. Các nguyên nhân khác thường có diễn biến từ từ hơn. Sụt cân có thể gặp ở bệnh nhân có nguyên nhân ác tính, lao, hoặc những người bị suy dinh dưỡng do tắc nghẽn mạn tính. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
Đánh giá
- Chẩn đoán có thể được nghi ngờ dựa trên các triệu chứng lâm sàng và thăm khám thực thể, sau đó được xác định bằng chẩn đoán hình ảnh và/hoặc nội soi (hình 1). (Xem ‘Đánh giá’ ở dưới.)
Xử trí
- Bệnh nhân nghi ngờ mắc GOO cần nhịn ăn uống hoàn toàn qua đường miệng, được bù dịch và điện giải đầy đủ, đồng thời đặt ống thông dạ dày để giải áp dạ dày. Chúng tôi đề xuất điều trị tất cả bệnh nhân bằng thuốc ức chế bơm proton (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Điều trị và quản lý’ ở dưới.)
Điều trị triệt để tình trạng tắc nghẽn nên dựa trên nguyên nhân gốc rễ:
- Bệnh nhân mắc bệnh lý ác tính thường cần đặt Stent kim loại tự nở (SEMS) hoặc phẫu thuật nối tắt. Vấn đề này được bàn luận chi tiết ở các phần riêng biệt. (Xem “Stent đường tiêu hóa nhằm giảm nhẹ tắc nghẽn tá tràng do ác tính” và “Chăm sóc hỗ trợ đối với ung thư biểu mô tuyến tụy tiến triển tại chỗ hoặc di căn”.)
- GOO trong bối cảnh bệnh loét dạ dày tá tràng hoặc bệnh Crohn có thể cải thiện khi điều trị nguyên nhân gốc rễ.
- Đối với bệnh nhân GOO kháng trị với nội khoa, chúng tôi đề xuất phương pháp nong bóng qua nội soi (Khuyến cáo 2C).
- Bệnh nhân GOO do nguyên nhân uống nhầm chất ăn mòn sẽ được điều trị bằng phẫu thuật hoặc nong bóng qua nội soi tùy thuộc vào mức độ tổn thương và chuyên môn sẵn có tại cơ sở y tế.
